فراتر از پاریس: بازنگری جغرافیای جهانی فشن (بخش اول)

در گوشه و کنار دنیا، شهرهایی با پیشینه‌های مختلف فرهنگی، تاریخی و سیاسی وجود دارند که در حال نمایش تغییرات تاریخی و فرهنگی کشور یا قاره‌ی خود در قالب هفته‌های مد هستند. کشورهایی که برگزاری هفته‌های مد در آن‌ها نه‌تنها جنبه‌ی زیبایی‌شناسانه دارد، بلکه از لحاظ اجتماعی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. هفته‌های مد در هند یا آمریکای لاتین صرفاً نمایش ترندهای پاریسی و جهانی نیستند، بلکه نمودی از هنر، صنایع دستی و منسوجات همراه با یک روایت اجتماعی هستند.

چرا باید هفته‌ های مد کشورها و قاره‌های دیگر را بررسی کنیم؟

پاریس، میلان، لندن و نیویورک، مراکز فشن در جهان در نظر گرفته شده‌اند. اما این چارچوب کلاسیک، فشن را خسته‌کننده و یکنواخت جلوه می‌دهد و باعث می‌‌شود ترندهای خلاقانه در کشورهای دیگر که برخاسته از تاریخ و فرهنگ خاص آن منطقه است، نادیده گرفته شود.

برای پیدا کردن مفهوم حقیقی فشن و مد بهتر است از پاریس خارج شویم و به جز اروپا و آمریکا به هفته‌های مد کشورهای دیگر سر بزنیم؛ به این صورت با موضوع خلاقیت، در فرهنگ‌های مختلف آشنا می‌شویم.

در  بخش اول این مطلب با بررسی 3 کشور، و معرفی بهترین طراحان و برندها، قدم اول را برای شناخت دنیای خارج از چارچوب کلاسیک فشن برمی‌داریم.

هند؛ اسطوره‌های هندی و منسوجات در بستر فشن معاصر

هند با وجود میراث غنی و تاریخچه‌ی پیچیده‌ی استعمار به کشوری تبدیل شده است که فشن را نه فقط برای زیبایی و هنر، بلکه به عنوان یک نماد مقاومت فرهنگی می‌داند و به هنرهای سنتی خود پایبند است.

هفته‌ی مد هند(India fashion week) دوبار در سال با حمایت شورای طراحی مد هند برگزار می‌شود.

اولین هفته‌ی مد هند در سال 2000 اتفاق افتاد و در آن آثار 33 طراح هندی به نمایش درآمد. در سال 2013 بیش از 30 مجری هندی و بین‌المللی، پوشش خبری هفته‌ی مد هند را بر عهده داشتند.

صنعت مد هند با برگزاری هفته‌های مد، آثار طراحان و برندهای هندی را در سطح بین‌المللی به نمایش می‌گذارد و باعث آشنایی هرچه بیشتر افراد با تاریخچه‌ی مد در هند می‌شود.

در این هفته‌های مد، تکنیک‌های سنتی هندی مانند تکنیک IKAT(نوعی رنگرزی پارچه برای ایجاد یک سبک متفاوت) و چاپ با استفاده از سنگ یا چوب(block print) با برش‌ها و سیلوئت‌های امروزی ترکیب می‌شود. استفاده از این تکنیک‌های سنتی ارزش فرهنگی آن کالکشن را بالا می‌برد.

نعیم خان معروف‌ترین طراح لباس هندی است که آثار او بارها در هفته‌ی مد هند و نیویورک به نمایش درآمده است.

نعییم‌خان به دلیل طراحی لباس‌های پرجزئیات با مهره‌دوزی‌های خلاقانه شهرت دارد.

در حال حاضر برند نعییم‌خان بهترین کالکشن‌های لباس عروس را در هند طراحی و تولید می‌کند.

ژاپن؛ فلسفه در فشن

ژاپن از زمان ظهور برند کوم د گارسون (comme de garcon) جایگاه خود را در دنیای فشن تثبیت کرده است؛ ولی هم‌چنان خارج از هیاهوی پاریس و نیویورک پیش می‌رود.

هفته‌ی مد توکیو(Tokyo Fashion Week) از سال 2005، دوبار در سال ، و هم‌زمان با هفته‌های مد مهم دنیا، در شهر توکیو برگزار می‌شود. در سال‌های اخیر  اولویت اصلی رهبران این صنعت در ژاپن، قرار گرفتن در لیست مراکز مهم مد در دنیا، بوده است. فشن در  ژاپن ترکیبی از سنت و تکنولوژی، سکون و اغراق و نمایشی از فلسفه و شیوه‌ی زندگی ژاپنی در قالب لباس است. در اوایل دهه‌ی 80 میلادی طراحان ژاپنی، با ارائه‌ی طرح‌های آوانگارد و نوآورانه، آینده‌ی مد در جهان را رقم زدند و تأثیری انکارناپذیر در دنیای مد گذاشتند.

این کشور محل تولد و ظهور طراحانی مانند ری کاواکوبو(Rei Kawakubo)، ایسی میاکه(issey miyake ) و یوجی یاماموتو (Yohji yamamoto)است. ساختارشکنی در فرم بدن و لباس باعث به وجود آمدن سبک آوانگاردیسم ژاپنی شد.

آوانگاردیسم ژاپنی مانند هر موضوع دیگری موافق و مخالفان زیادی داشت. با این حال روزنامه‌ی لیبراسیون در سال 1984 در ارتباط با کالکشن‌هایی که طراحان ژاپنی تا آن لحظه نمایش داده بودند نوشت: “مد فرانسوی استادان خویش را یافت: ژاپنی‌ها!”.

شور و استقبالی که از مجموعه‌های کوم د گارسون در هفته‌ی مد پاریس می‌شد نشان می‌داد که این طراحی‌ها، بدون معنا و پیشینه نیستند. طرحان ژاپنی همواره با ترکیب فرهنگ ژاپن و ساختارشکنی در طراحی، به تولید کالکشن‌هایی در قالب فلسفه‌ی ژاپنی ادامه می‌دهند.

ترکیه: پلی میان اروپا و خاورمیانه

استانبول به دلیل جغرافیای خاص خود، عرصه‌ی فشن تلفیقی است. ترکیب سنت عثمانی و اسلام با سبک‌های مدرن و خیابانی اروپا جذابیت هفته‌های مد استانبول را دوچندان کرده است.

هفته‌ی مد استانبول(Fashion week Istanbul) دو بار در سال برگزار می‌شود و دیزاینرهای ترک کالکشن‌های بهار/تابستان و پاییز/زمستان خود را به نمایش می‌گذارند. این فشن‌شوها توسط وزارت پارچه و لباس ترکیه برنامه‌ریزی و حمایت مالی می‌شود.

نمایش این کالکشن‌ها به شکل‌های مختلفی انجام می‌شود؛ در هر فصل حدودا 20 دیزاینر آثار خود را به صورت فشن‌شو، فیلم و نمایشگاه نمایش می‌دهند. هدف از این هفته‌های مد، معرفی دیزاینرهای ترک به جامعه‌ی بین‌المللی فشن است. این هفته‌های مد تا قبل از همه‌گیری کرونا به صورت حضوری برگزار می‌شدند و بعد از آن فشن‌شوها به صورت آنلاین و دیجیتال به نمایش گذاشته می‌شوند. هاکان ییلدریم (Hakan yildirim) یکی از معروف‌ترین دیزاینرهای ترک است که از سال 2002 بلافاصله بعد از فارغ‌التحصیلی، برند خودش را راه‌اندازی کرد.

هاکان با استفاده از سیلوئت‌های خاص، رنگ‌های زنده، استفاده از پترن و رنگ‌های خاص کشور ترکیه راهش را از سایر طراحان ترک جدا کرد. او با این کار در عرض یک سال توانست آثار خود را در هفته‌های مد پاریس، میلان و استانبول نمایش دهد.

هاکان یکی از بزرگ‌ترین حامیان صنعت فشن ترکیه است. به عقیده‌ی او استعدادهای زیادی در ترکیه وجود دارند که لیاقت دیده شدن در سطوح بالاتر فشن را دارند.

دیلارا فیندیکغلو(Dilara findikglu) از دیگر دیزاینرهای معروف ترک است. او از سال 2015 کار خود را آغاز کرد و از همان ابتدا طراحی‌های او خاص و چشم نواز بودند. اولین فشن‌شو او در سال 2015 در هفته‌ی مد لندن بود.

دیلارا فارغ‌التحصیل دانشگاه سنت مارتینز لندن است. او در دوره‌ی دانشجویی، زمان کوتاهی در مزون مارژیلا و زیر نظر جان گالیانو مشغول به کار بود.

استفاده از تکنیک بافندگی، جواهردوزی و پارچه‌سازی‌های منحصربه‌فرد جزو هویت طراحی‌های دیلارا است.

چین؛ کشور ابریشم، آینده‌ی رویایی فشن

چین یکی از مهم‌ترین کشورهای نوظهور در صنعت فشن است. هفته‌های مد چین نقش بزرگی در معرفی فرهنگ و رونق اقتصاد این کشور دارند.

سه هفته‌ی مد مهم در این کشور در شهرهای مختلف برگزار می‌شود که هر کدام سبک خاص و پیام مخصوص به خودشان را دارند.

هفته‌ مد شانگهای (shanghai fashion week)

معتبرترین هفته‌ی مد و یکی از مهم‌ترین هفته‌‌های مد در آسیا از لحاظ تجاری، هفته‌ی مد شانگهای است. این هفته‌ی مد از سال 2003 با حمایت دولت چین برگزار می‌شود و بستری برای برندها و طراحان داخلی ایجاد می‌کند تا آثار خود را در سطح بین‌الملل به نمایش بگذارند.در هفته‌های مد شانگهای خلاقیت اهمیت کمتری دارد  و تمرکز طراح و برندها فروش بیشتر محصولات است. این رویداد دوبار در سال و در شهر شانگهای برگزار می‌شود.

هفته‌ مد پکن (Beijing fashion week)

این هفته‌ی مد بر ترکیب هویت ملی و فشن معاصر تمرکز دارد و حالتی رسمی و فرهنگی دارد. لباس‌های سنتی چینی در این هفته‌ی مد با ترندها و برش‌های مدرن ترکیب می‌شوند، ولی هم‌چنان حال و هوای سنتی خود را حفظ می‌کنند. بنابراین هفته‌های مد پکن از لحاظ فرهنگی برای مردم چین بسیار ارزشمند است. این هفته‌های مد به سفارش دولت چین و با هدف بازسازی اعتماد نسل جوان‌ به فرهنگ بومی وجود آمده است. این شوها یکبار در سال و در شهر پکن چین برگزار می‌شود.

هفته‌های مد چین (china fashion week)

این هفته‌های مد از سال 1997 در شهر پکن چین برگزار می‌شود. این رویداد توسط انجمن طراحی مد چین حمایت مالی می‌شود. برخلاف هفته‌ی مد شانگهای و پکن، طراحی‌ها در هفته‌ی مد چین کاملاً خلاقانه و انتزاعی است و آثار طراحانی مانند آنجل شن(angel chen) در آن دیده می‌شود. آنجل شن  سبکی جسورانه، ماکسیمال و بسیار جوان‌پسند دارد. در طراحی‌های او ما نسبت صحیحی از عناصر مدرن اروپا و فرهنگ عامه‌ی آسیا شرقی به خصوص چین را می‌بینیم. آثار او تصویر دقیقی از سبک حاکم بر هفته‌های مد چین است. این رویداد دوبار در سال برگزار می‌شود و طراحان کالکشن‌های پاییز/ زمستان و بهار/ تابستان خود را به نمایش می‌گذارند.

گو پی(Guo Pei) یکی از بهترین طراحان چینی است. او یکی از طراحان تأثیرگذار در حوزه‌ی فشن چین و بین‌الملل است. علاوه بر زیبایی چشمگیر، آثار گو پی از لحاظ نشانه‌شناسی و فرهنگی حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. او سبک پر زرق‌وبرق الهام‌گرفته از امپراطوری چین را در پیش گرفته است. آثار او آمیزه‌ای از هنر دست چینی و فرم‌های اوت‌کوتور اروپایی است.

استفاده از نقوشی مانند اژدها، ابر، گل‌های صد تومانی، رنگ‌های سلطنتی مانند زرد طلایی، قرمز آتشین و آبی یاقوتی در کارهای او مشهود است.

در مراسم مت‌گالای 2015، گو پی برای ریحانا یک لباس زرد طلایی با گلدوزی‌های فلزی و یک شنل 25 کیلویی طراحی کرده بود. این لباس در فرش قرمز مت‌گالا درخشید و نقطه عطفی برای گو پی بود. او با این لباس توجه رسانه‌ها را هم به خود و هم به صنعت فشن چین جلب کرد.

گو پی در سال 2016 اولین طراح لباس چینی بود که به صورت رسمی عضو اتحادیه‌ی رسمی اوت کوتور فرانسه شد. او قصد دارد نشان دهد صنعت فشن چین فقط تولید انبوه لباس و کالاهای لوکس با قیمت کمتر نیست، بلکه در دل خود خلاقیتی در حد و اندازه‌ی پایتخت‌های کلاسیک فشن در دنیا دارد.

جمع‌بندی

در جهان امروز فشن نمی‌تواند با تکیه بر مراکز کلاسیک تعریف شده باشد و باید نگاهی چندجانبه به فشن داشته باشیم. آینده‌ی فشن به بررسی پدیده‌ها و رویدادهایی که در استانبول، توکیو و… اتفاق می‌افتند، گره خورده است.

در این مطلب به چهار کشور هند، ژاپن، ترکیه، و چین  پرداختیم، در نهایت درک کردیم که فشن، فقط در پاریس، نیویورک و میلان نیست، بلکه می‌تواند در شبه جزیره‌ی هند نیز در بالاترین سطح وجود داشته باشد. در مطلب بعدی فراتر از فشن (قسمت دوم) به بررسی هفته های مد آفریقا، دانمارک و … پرداخته شده است.

تمامی این هفته‌های مد در راستای معرفی طراحان خاص هر کشور و نمایش آثار آن‌ها در مراکز کلاسیک مد است که تا حدودی موفقیت‌آمیز بوده است. با توجه به این نکته و برنامه‌های بلند مدتی که این کشورها در راستای آموزش و نمایش آثار طراحان در عرصه‌ی فشن دارند، انتظار می‌رود به زودی رویدادهای مهمی را در بمبئی، توکیو، استانبول و … شاهد باشیم.

منابع:

www.youtube.com