در سالهای اخیر، مهاجرت تحصیلی ایرانیها رشد فراوانی داشته است. از طرفی بالا رفتن روزانهی قیمت ارز، اغلب دانشجویان ایرانی را مجبور میکند تا از همان ابتدای مهاجرت برای تأمین معاش خود به سراغ یافتن مشاغل پارهوقت یا Part-Time بروند. یکی از این مشاغل پرطرفدار برای دانشجویان بینالمللی، کار کردن در فشناستورهاست. اما کار در یک فشناستور متعلق به یک گروه فستفشن مانند ایندیتکس (Inditex) یا یک برند لوکس مانند رالف لورن (Ralph Lauren) برای دانشجویان چگونه است؟ چالشها، مزیتها و شرایط کار کردن در این فشناستورها چیست؟
اگر به دنبال ورود به دنیای فروشندگی در فشناستورهای برندی مثل زارا، رفلورن یا اچاندام در اروپا و کانادا هستید، این شغل فرصتی برای رشد اجتماعی، یادگیری زبان و تجربهی تنوع فرهنگی است. با این حال، مانند بسیاری از مشاغل در صنعت مد، این حوزه نیز چالشهای خاص خود را دارد. در ادامه، به بررسی دقیقتر این حرفه، نقشها، مسئولیتها، مهارتها و مسیر ورود به این شغل میپردازیم.
همچنین در این مطلب، با چند دانشجوی ایرانی که پس از مهاجرت سابقهی کار در فشناستورها را دارند، دربارهی ابعاد مختلف کار در یک فشناستور برای یک مهاجر تحصیلی گفتوگو کردهایم.
تاریخچهی کار مهاجران در فشناستورها
در ابتدا سری به تاریخچهی این فروشگاهها میزنیم. خردهفروشی مد در اروپا ریشه در تاریخ کهن این قاره دارد. از بوتیکهای کوچک پاریس تا برندهای زنجیرهای بریتانیایی، سبک پوشش و نیازهای مشتریان همواره در حال تحول بودهاند. در کانادا و آمریکا نیز با ورود برندهای اروپایی و حتی آمریکایی، فضای کار برای تازه واردان هر کشور ایجاد شده است. امروزه فروشگاههای فستفشنهایی مثل مجموعهی ایندیتکس (زارا (Zara) یا اچاندام (H&M)) یا برندهای سطح بالاتر مثل رفلورن (Ralph Lauren)، فرصتهای کاری متنوعی را برای مهاجران فراهم کردهاند.
تعریف فروشنده فشناستور
در تعریف کلی، یک فروشنده در فشناستورهای بینالمللی وظایفی فراتر از صرفاً «فروش» دارد. او باید با محصولات آشنا باشد، سایزبندی، متریال و ترندها را بشناسد و بتواند مشتری را در انتخاب بهترین گزینه راهنمایی کند. این نقش نیازمند مهارتهای ارتباطی قوی، توجه به جزئیات و مدیریت زمان است. در فستفشنها، اغلب کارمندان با حجم کاری بالا و انتظارات سنگین از جانب مدیریت روبهرو هستند، در حالی که معمولا در برندهای لوکس، تمرکز بر تجربهی خرید باکیفیت و استانداردهای بالاتر خدمات است.
نقش یک مهاجر به عنوان کارمند فشناستور چیست؟
یک کارمند فشناستور باید مهارتهایی همچون فروشندگی، مشاورهی مد و مدیریت قفسهها و موجودی کالا را داشته باشد. آنها باید با سامانههای فروش و گاهی نرمافزارهای سادهی مدیریتی کار کنند. همچنین از آنها انتظار میرود مشتریان را راهنمایی کرده و تجربهی خرید مثبتی ایجاد کنند. در برندهای فشن، توجه به دیزاین فروشگاه، نحوهی نمایش محصولات و شناخت ویژگیهای برند اهمیت دارد.
تفاوت فضای کاری فستفشن با برند لوکس در فشن استورها برای مهاجران
ایندیتکس به عنوان یک هلدینگ فستفشن، صاحب برندهایی مانند ماسیمو دوتی (Massimo Dutti) و چندین برند دیگر است. زارا (Zara) نیز از برندهای ایندیتکس است که قبلاً دربارهی این برند در مطلب همهی چیز دربارهی بزرگترین خردهفروشی دنیا صحبت کردهایم. کارکنان این گروه در نظراتشان روی پلتفرم Indeed بارها از کمبود آموزشهای مناسب، حجم کاری بالا، فشار زمانی برای رسیدن به تارگتهای فروش و حتی فراوانی سرقت محصولات در برخی شعبهها سخن گفتهاند. نازنین، یکی از دانشجویان دورهی مستر یا کارشناسی ارشد که ۲ سال پیش به پاریس مهاجرت کرده، دربارهی تجربهی کار در زارا میگوید : «اینجا انگار توقع دارند بدون کوچکترین ترینینگ(آموزش)، مثل یک ربات وارد کار شوی. ادعا میشود کار تیمی است؛ ولی در عمل همکاری مشترک وجود ندارد. هرچند اگر به عقب برگردم حاضر نیستم دوباره در زارا کار کنم اما انگار خاک اینجا دامنگیر است و با وجود اینکه همهی همکارانم از شرایط کار در این فروشگاه ناراضی هستند، اما نمیخواهند استعفا بدهند.»
رخساره هم سال ۲۰۲۱ به مدت ۶ ماه زمانی که برای تحصیل در مقطع دکتری به هلند مهاجرت کرده بود در فروشگاه اچاندام آمستردام به عنوان فروشنده کار میکرد. او حقوق و مزایای کار در این برند را چندان قابل توجه نمیداند و فکر میکند سختی کار با حقوق دریافتی متناسب نیست. او میگوید: «برخورد کارکنان اغلب دوستانه بود و بعضی از مدیران رفتار خوبی داشتند، ولی رفتار برخی از آنها هم آزاردهنده بود. اگر به گذشته برگردم کار کردن در اچاندام را قطعاً انتخاب نمیکنم.»
به سراغ رفلارن (Ralph Lauren) به عنوان یک برند با هویت لوکس و کلاسیک رفتهایم. علی که دانشجوی لیسانس در کاناداست و حدود دو سال و نیم به صورت پارهوقت در برند رفلارن کار میکند میگوید که مزایای شغلی، شفافیت مدیریتی، سیکدی (مرخصی استعلاجی با حقوق) و فضای محترمانهتری وجود دارد: «شرایط کاری اینجا با سختی کار تناسب دارد و مزایای جانبی خوبی داریم. اگر دوباره فرصت انتخاب داشته باشم، قطعاً رفلارن انتخاب دوبارهی من است.» این سطح رضایت نشان میدهد کارکنان برندهای لوکس اغلب از تناسب بیشتر بین انتظارات، حقوق و فرهنگ سازمانی برخوردارند.
برعکس، در نظرات مربوط به برندهای سطح بالاتر در وبسایت Indeed در انگلستان، کارکنان بارها از «تیم حمایتکننده»، «مدیران منصف» و «فرصت ارتقاء مهارتها» صحبت کردهاند. علی فروشندهی رفلارن در کانادا نیز در اینباره، برخورد مدیران و همکارانش را دوستانه توصیف کرد. این تجربیات نشان میدهد که مهاجران در یک برند با پشتوانهی لوکس، شانس بیشتری دارند تا هم کار خود را یاد بگیرند و هم از شرایط کاری رضایت داشته باشند.
مهاجران و دانشجویان در فشناستورها
تأثیر اجتماعی کار مهاجران در فشناستورها
برای مهاجران و دانشجویان بینالمللی، کار پارتتایم در یک فشناستور میتواند پلی برای رشد اجتماعی، تقویت زبان و شناخت فرهنگ میزبان باشد. نازنین از تجربهی کار در فروشگاه زارا گفت: «مهاجرت و کار در کشور جدید آدم را اجباراً به برونگرایی سوق میدهد. من در ایران شخصیتی درونگرا داشتم و الان مجبورم طور دیگری باشم و در کشور دیگری از حقوق خود دفاع کنم.»
در همین حال، علی از کانادا که در برند رف لورن کار میکند، معتقد است شغلش در رشد اجتماعی او پس از مهاجرت کمک کرده است؛ زیرا هر روز با افراد و ملیتهای مختلف مواجه میشود و همچنین در تقویت زبانانگلیسیاش مؤثر بوده است.
رخساره با تجربهی کار در برند H&M نیز در اینباره میگوید: «هر چند دانشگاه نیز محلی برای رشد در اجتماع یک کشور جدید است، اما معتقدم این جامعهی دانشگاه، مردمی نیستند که در زندگی روزمرهی کوچه و خیابان با آنها آشنا میشوی، به خصوص اگر برای دکتری مهاجرت کرده باشید. اما محیط کار فضای متفاوتتری برای آشنایی با آدمهای متفاوت است و برای تقویت زبان هم مؤثر بود.»
مهسا، دانشجوی ارشدی که یکسال است به کانادا مهاجرت کرده و از همان زمان در فروشگاه زارا مشغول به کار جنرال شده است، میگوید: «کار کردن در این محیط را برای یک مهاجر در جهت تقویت زبان و ارتباط گرفتن با افراد در یک کشور جدید مناسب است. اما اگر به گذشته برگردم ترجیح میدهم در محیط بهتری با همین حقوق مشغول به کار شوم.»
درآمد و ساعتهای کاری برای مهاجران در فشناستورها
ساعتهای کاری در فشناستورها معمولاً انعطافپذیر است، اما بسته به کشور و قوانین محلی متفاوت خواهد بود. دانشجویان مهاجر معمولاً با محدودیتهای ساعتی مواجهاند و نمیتوانند با حقوق پارتتایم، تمام هزینههای زندگی را تأمین کنند. برخی از کارکنان در نظرات آنلاین اشاره کردهاند که برای جبران این شرایط، مجبور به اضافهکاری یا انتخاب شغل دوم شدهاند.
نازنین با سابقهی کار در یکی از شعبههای برند زارا در فرانسه میگوید : «نسبت سختی کار از ۱۰، ۱۰ است، ولی حقوق شاید بشود ۵ از ۱۰. هزینهی زندگی دانشجویی در فرانسه بالاست و با توجه به محدودیت بیست ساعت کار برای دانشجویان در هفته، حقوق خالص ۹ یورو با توجه به مالیات، بسیار رقم کمی است و هزینههای زندگی را تأمین نمیکند.»
رخساره با سابقهی کار دانشجویی در شعبهی اچاندام آمستردام میگوید: «با توجه به اینکه پارت تایم کار میکردم و حقوق آن حدوداً ساعتی ۱۰ یورو بود، این مبلغ کفاف زندگیام را نمیداد.حقوق و مزایا هم چندان زیاد نبود و سختی کار را با حقوق دریافتی برابر نیست.»
از طرفی ظاهراً مشکلات کار جنرال و دانشجویی در ایندیتکس تنها مختص یک فروشگاه، کشور یا منطقه نیست. مهسا نیز که در شعبهای از فروشگاه زارا در کانادا کار میکند، دربارهی جنبهی مالی شغلش میگوید: «پس از مدتی به علت محدودیت ساعت کاری دانشجویان و هزینهی بالای تحصیل در کانادا مجبور به ترک تحصیل و کار تمام وقت در زارا شدم.»
او با ساعتی ۱۷ دلار مشغول به کار شد که معتقد است سختی کار با درآمدش تناسبی ندارد.
اما علی، دانشجوی لیسانسی که بیشتر از دوسال در برند رفلارن مشغول به کار است، با توجه به ساعات کاری پارت تایم و محدود دانشجویان میگوید: «درآمد ساعتی ۱۸.۵ دلار کانادا برای هزینهی تحصیلی کافی نیست، ولی اگر خانواده در هزینههای تحصیل کمک کنند، این درآمد میتواند برای هزینههای عادی زندگی کافی باشد.»
مهارتهای مورد نیاز مهاجران برای کار در فشناستورها
برای موفقیت در این شغل، صرف نظر از نوع برند (فستفشن یا لوکس)، نیازمند مهارتهای زیر هستید:
مهارتهای ارتباطی: باید بتوانید با مشتریان گوناگون ارتباط مؤثر برقرار کنید.
دانش محصول و برند: آشنایی با ترندهای مد، متریال و ویژگیهای محصولات.
مدیریت زمان و فشار کاری: توانایی پاسخگویی به نیازها در شرایط پرترافیک و شلوغ.
مزایا، فرصتها و آیندهی شغلی برای مهاجران در فشناستورها
کار در این فروشگاهها میتواند دروازهای برای ورود به صنعت مد و پوشاک باشد. شما با فرهنگ سازمانی، چرخهی عرضهی محصول، تکنیکهای فروش و مدیریت موجودی آشنا میشوید. این تجربه، به خصوص برای کسانی که قصد ادامه تحصیل یا ورود به سِمتهای مدیریتی در مد دارند، مفید است.
یکی از کارکنان یک برند لوکس در نظرات Indeed نوشته: «بعد از مدتی کار، با پیشنهاد ارتقاء شغلی مواجه شدم. کارفرما میخواهد شما را نگه دارد، زیرا برای آموزش شما زمان و هزینه صرف کرده است.» در حالی که در برندهای فستفشن، چنین فرصتی گاه کمتر رخ میدهد و کارمندان بیشتر به عنوان نیروی جایگزین و چرخشی دیده میشوند.
کار جنرال در فشناستورها؛ انتخاب نهایی برای مهاجران
کار در فشناستورهای بینالمللی، بسته به نوع برند و فضای حاکم بر آن، میتواند تجربهای متفاوت باشد. در فستفشنها مانند برندهای متعلق به ایندیتکس، ممکن است با فشار کاری، کمبود آموزش و حقوقِ نهچندان رضایتبخش مواجه شوید؛ در مقابل، برندهای لوکستر مانند رفلارن فضای حمایتیتر، مزایای بهتر و تعادل بیشتری بین سختی کار و حقوق ارائه میدهند.
در نهایت، این شما هستید که باید بسنجید با توجه به نیازهای مالی، زمانی و شخصیتیتان چه مسیری را انتخاب کنید. شاید بخواهید صرفاً از طریق این شغل زبان خود را تقویت کنید و با افراد جدید آشنا شوید، یا به دنبال تجربهای عمیقتر در صنعت مد باشید.
اگر از شرایط راضی نباشید، مسلماً امکان تغییر شغل دارید؛ اما اگر یک محیط کاری مناسب پیدا کنید، هرچند در ابتدا درآمد بالایی نداشته باشید، ممکن است همان تجربه شما را به سمت فرصتهای بهتر و حتی ارتقاء شغلی سوق دهد. یادگیری، صبوری و شناخت برند از درون، کلید رضایت و پیشرفت در این مسیر است.
