هنر خرید و فروش؛ کنکاشی در دنیای حراجی‌های فشن

مقدمه

حراجی‌های فشن محلی برای خرید و فروش گران‌ترین و کمیاب‌ترین لباس‌ها، جواهرات و اکسسوری‌های جهان هستند. این رویدادها فرصتی برای کلکسیونرها، موزه‌ها و علاقه‌مندان به مد است تا قطعاتی از تاریخ را به مجموعه‌های خود اضافه کنند. اما چه چیزی باعث می‌شود برخی از این اقلام به قیمت‌های نجومی فروخته شوند؟

در این مطلب، ابتدا مفهوم حراجی و جایگاه آن در صنعت مد را بررسی کرده، سپس به سراغ خریداران و فروشندگان این بازار خواهیم رفت و در نهایت، برخی از گران‌ترین حراجی‌های فشن در طول تاریخ را معرفی می‌کنیم.

حراجی چیست؟

حراجی؛ نگاهی به تاریخچه‌ی این روش فروش در جهان

حراجی یک روش فروش است که در آن کالا به بالاترین پیشنهاد فروخته می‌شود. این شیوه‌ی خرید و فروش، قدمتی هزاران ساله دارد و در دوره‌های مختلف تاریخ به اشکال گوناگون اجرا شده است.

حراجی در دوران باستان

قدیمی‌ترین شواهد درباره‌ی حراجی به امپراتوری بابِل (حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد) برمی‌گردد، جایی که زنان را برای ازدواج از طریق مزایده به شوهران آینده‌شان واگذار می‌کردند. هرودوت، تاریخ‌نگار یونانی، اشاره کرده که در بابل، زنان ابتدا بر اساس زیبایی رتبه‌بندی می‌شدند و سپس به بالاترین قیمت پیشنهادشده فروخته می‌شدند.

رومی‌ها نیز از حراجی برای فروش غنائم جنگی، بردگان و اموال مصادره‌شده استفاده می‌کردند. یکی از رایج‌ترین شیوه‌های حراج در روم باستان، حراج پرچم‌دار (sub hasta) بود که در آن، یک نیزه یا پرچم در محل فروش برافراشته می‌شد تا اعلام کند که مزایده در حال اجراست.

رشد حراجی در قرون وسطی و دوران رنسانس

در قرون وسطی، حراجی‌ها به یک روش رایج برای فروش دارایی‌های اشراف‌زادگان، اموال مصادره‌شده‌ی کلیساها و حتی آثار هنری تبدیل شدند. در دوران رنسانس، شهرهای اروپایی شاهد ظهور حراجی‌های عمومی برای فروش نقاشی‌ها و جواهرات بودند. هلند در قرن هفدهم به یکی از مراکز مهم حراجی در اروپا تبدیل شد، جایی که بازار فروش گل‌های لاله به‌ شدت رونق داشت و حتی نخستین حباب اقتصادی تاریخ (Tulip Mania) از همین حراجی‌ها آغاز شد.

تأسیس خانه‌های حراج مدرن

با ظهور تجارت جهانی در قرن هجدهم، حراجی‌ها به یک نهاد رسمی تبدیل شدند. دو خانه از معروف‌ترین خانه‌های حراج جهان نیز در همین دوران تأسیس شدند:

۱- کریستیز (Christie’s) در سال ۱۷۶۶ توسط جیمز کریستی در لندن تأسیس شد و به سرعت به مرکزی برای فروش آثار هنری، جواهرات و اقلام لوکس تبدیل شد.

۲- ساتبیز (Sotheby’s) در سال ۱۷۴۴ در لندن پایه‌گذاری شد و یکی از اولین شرکت‌هایی بود که در سطح بین‌المللی حراج برگزار می‌کرد.

امروزه، این دو خانه‌ی حراج همراه با بونهامز (Bonhams)، هم‌چنان در خط مقدم برگزاری بزرگ‌ترین حراجی‌های جهان قرار دارند و سالانه میلیاردها دلار از طریق مزایده‌های عمومی و خصوصی درآمد دارند.

خانه‌ی حراجی Joopiter نیز یک پلتفرم آنلاین است که توسط فارل ویلیامز (Pharrell Williams)، هنرمند و تهیه‌کننده‌ی مشهور موسیقی، تأسیس شده و اخیراً به یک خانه‌ی حراجی مشهور تبدیل شده است. این حراجی به‌ ویژه به‌ خاطر فروش اقلام منحصربه‌فرد و کالاهای فشن لوکس شناخته می‌شود. Joopiter به عنوان یک فضای دیجیتال برای برگزاری مزایده‌های فشن، کالاهایی هم‌چون لباس‌های نادر، اکسسوری‌های خاص و آثار هنری را از سلبریتی‌ها، برندهای معتبر و طراحان مشهور به حراج می‌گذارد.

حراجی‌های فشن چگونه کار می‌کنند؟

در حراجی‌های فشن، لباس‌ها، کیف‌ها، جواهرات، کفش‌ها و سایر اکسسوری‌های خاص به فروش می‌رسند. این اقلام معمولاً یکی از شرایط زیر را دارند:

۱. طراحی خاص و دست‌ساز؛ توسط برندهای لوکسی مانند شنل، هرمس، دیور و ورساچه

۲. متعلق به افراد مشهور باشند؛ مانند پرنسس دایانا، مرلین مونرو یا مایکل جردن باشند

۳. ارزش تاریخی بالا داشته باشند، مانند لباس‌های قدیمی و نادر از دهه‌های گذشته

۴. مواد اولیه‌ی کمیاب داشته باشند؛ مانند کیف‌های ساخته‌شده از پوست کروکودیل نادر یا جواهرات با الماس‌های خاص

چه کسانی در حراجی‌های فشن خرید و فروش می‌کنند؟

در حراجی‌های فشن، خرید و فروش تنها محدود به برندهای بزرگ و مشهور نیست؛ این بازار جایی است که افراد مختلف با اهداف متفاوت وارد می‌شوند. از کلکسیونرهای خصوصی که به دنبال گنجینه‌های کمیاب هستند تا موزه‌ها و مؤسسات فرهنگی که برای حفظ و نمایش آثار تاریخی وارد عمل می‌شوند، هرکدام در این بازار نقش خاص خود را ایفا می‌کنند. در این بخش، به معرفی گروه‌های مختلف خریداران و فروشندگان حراجی‌های فشن خواهیم پرداخت و بررسی می‌کنیم که چه عواملی باعث می‌شود این افراد به سراغ این بازار بیایند.

فروشندگان

در حراجی‌های فشن، فروشندگان از طیف‌های گوناگونی تشکیل شده‌اند که هر یک با اهدافی متفاوت، آثار ارزشمند خود را به مزایده می‌گذارند. از برندهای لوکس تا مجموعه‌داران، موزه‌ها و چهره‌های سرشناس، هر یک سهمی در شکل‌گیری این رویدادهای باشکوه دارند.

برندهای لوکس

 برخی خانه‌های مد طراحی‌های خاص و انحصاری خود را نه در بوتیک‌ها، بلکه تنها از طریق حراجی‌ها عرضه می‌کنند تا بدین ترتیب بر ارزش و انحصار این آثار بیفزایند.

کلکسیونرها

 مجموعه‌دارانی که سال‌ها در جست‌وجوی لباس‌های کمیاب و خاص بوده‌اند، گاه برای تغییر یا تکمیل مجموعه‌های خود، این قطعات ارزشمند را در حراجی‌ها به فروش می‌رسانند.

موزه‌ها

 برخی موزه‌ها، برای تأمین منابع مالی یا ایجاد فضای لازم برای آثار جدید، ناگزیر بخشی از آرشیو خود را به مزایده می‌گذارند.

افراد مشهور و خانواده‌های سلطنتی

 لباس‌ها، جواهرات و لوازم شخصی چهره‌های سرشناس، گاه پس از درگذشت آنان یا به‌ منظور خیریه، در حراجی‌ها عرضه می‌شود و علاقه‌مندان بسیاری را به خود جلب می‌کند.

خریداران

در حراجی‌های فشن، خریداران نیز هم‌چون فروشندگان، طیف گسترده‌ای از علاقه‌مندان، مجموعه‌داران و سرمایه‌گذاران را شامل می‌شوند. هر یک از این گروه‌ها با انگیزه‌ای متفاوت به این رویدادها پا می‌گذارند و برای تصاحب قطعاتی بی‌نظیر رقابت می‌کنند.

کلکسیونرهای خصوصی

 افراد ثروتمندی که شیفته‌ی تاریخ و هنر فشن‌ هستند، اقلام کمیاب را برای مجموعه‌های شخصی خود خریداری می‌کنند تا بخشی از این میراث ارزشمند را در اختیار داشته باشند.

موزه‌ها و مؤسسات فرهنگی

 این نهادها با هدف حفظ و نمایش تاریخ مد، قطعات شاخص را خریداری کرده و در گالری‌های خود به نمایش می‌گذارند تا در دسترس عموم قرار گیرد.

سرمایه‌گذاران

 برخی افراد این آثار را نه فقط به‌ عنوان یک شیء زینتی، بلکه به‌عنوان سرمایه‌گذاری بلندمدت خریداری می‌کنند؛ چراکه ارزش این اقلام در گذر زمان افزایش می‌یابد و می‌تواند سودآوری قابل‌ توجهی داشته باشد.

سرنوشت اقلام فروخته‌شده در حراجی‌های فشن

پس از چکش خوردن و تعیین صاحب جدید، مسیر زندگی یک لباس، جواهر یا اکسسوری فروخته‌شده در حراجی هم‌چنان ادامه دارد. بسته به هدف خریدار، این آثار ارزشمند، یکی از سرنوشت‌های زیر را تجربه می‌کنند.

 مجموعه‌های خصوصی
 
برخی از این اقلام سر از کلکسیون‌های شخصی درمی‌آورند، جایی که با دقت نگهداری می‌شوند و تنها برای تعداد محدودی از افراد قابل‌ مشاهده هستند. گاهی این قطعات پس از مدتی دوباره در حراجی‌ها عرضه می‌شوند و به دست مالک جدیدی می‌رسند.

موزه‌ها

 برخی لباس‌ها، جواهرات و لوازم خاص، به دلیل ارزش تاریخی و فرهنگی‌شان، توسط موزه‌ها خریداری یا از سوی کلکسیونرها اهدا می‌شوند. این آثار سپس در نمایشگاه‌های عمومی به نمایش درمی‌آیند تا علاقه‌مندان بتوانند از نزدیک آن‌ها را ببینند و تاریخچه‌شان را بشناسند.

استفاده در رویدادهای خاص

 برخی خریداران، به‌ ویژه چهره‌های سرشناس و استایلیست‌های مشهور، از این اقلام برای درخشش در مراسم فرش قرمز، رویدادهای مهم و عکاسی‌ مجلات استفاده می‌کنند. چنین قطعاتی گاه در رویدادهای خاص، دوباره بر سر زبان‌ها می‌افتند و به نمادی از یک لحظه‌ی خاص در تاریخ مد بدل می‌شوند؛ مانند لباس رباتی زندایا از برند موگله در فرش قرمز فیلم Dune:Part Two.

گران‌ترین آیتم‌های دنیای فشن، در تاریخ حراجی‌ها

دنیای مد، فراتر از ترندهای زودگذر و نمایش‌های خیره‌کننده، بازاری پررمزوراز از اقلام کمیاب و تاریخی را در بر دارد که در حراجی‌ها به قیمت‌های نجومی فروخته می‌شوند. لباس‌هایی که زمانی بر تن نمادهای فشن و چهره‌های سرشناس بوده‌اند؛ جواهراتی که داستانی از شکوه و قدرت را در خود جای داده‌اند و طرح‌هایی که دیگر هرگز تکرار نمی‌شوند، همه و همه در این مزایده‌های بزرگ به نمایش گذاشته می‌شوند.

اما کدام یک از این آثار توانسته‌اند رکوردشکن باشند و به گران‌ترین فروش‌های تاریخ فشن تبدیل شوند؟ در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به حراجی‌هایی که نامشان در دنیای مد جاودانه شده است.

۱. مجموعه جواهرات الیزابت تیلور – ۱۱۶ میلیون دلار

در سال ۲۰۱۱، مجموعه‌ای از جواهرات متعلق به بازیگر مشهور، الیزابت تیلور، در حراجی به قیمت مجموعاً ۱۱۶ میلیون دلار فروخته شد. یکی از برجسته‌ترین قطعات این مجموعه، گردنبند “La Peregrina” بود که به‌ تنهایی ۱۱ میلیون دلار ارزش‌گذاری شد.

۲. لباس “Happy Birthday, Mr. President” مرلین مونرو – ۴.۸ میلیون دلار

این لباس که مرلین مونرو در سال ۱۹۶۲ هنگام اجرای ترانه “تولدت مبارک، آقای رئیس‌جمهور” برای جان اف. کندی بر تن داشت، در سال ۲۰۱۶ به قیمت ۴.۸ میلیون دلار در حراجی فروخته شد.

۳. لباس “متروی سفید” مرلین مونرو – ۴.۶ میلیون دلار

لباس سفید معروفی که مرلین مونرو در فیلم “خارش هفت‌ساله” (The Seven Year Itch) پوشیده بود، در سال ۲۰۱۱ به قیمت ۴.۶ میلیون دلار به فروش رسید.

۴. کتونی‌های مایکل جردن – ۲.۲ میلیون دلار

در آوریل ۲۰۲۳، یک جفت کتانی نایک ایر جردن ۱۳ که مایکل جردن در فینال NBA سال ۱۹۹۸ پوشیده بود، در حراجی ساتبیز به قیمت ۲.۲ میلیون دلار به یک کلکسیونر ناشناس فروخته شد. این کتانی‌ها نماد آخرین فینالی است که شیکاگو بولز با مایکل جردن در سال ۱۹۹۸ در برابر یوتا جاز برنده شد. این فروش رکورد جدیدی برای گران‌ترین کفش ورزشی فروخته‌شده در تاریخ حراجی‌ها ثبت کرد.

۵. لباس مخمل مشکی پرنسس دایانا – ۱.۱ میلیون دلار

در آوریل ۲۰۲۳، لباس شب مخملی مشکی پرنسس دایانا که در سال ۱۹۸۵ پوشیده بود، در حراجی جولینز در هالیوود به قیمت ۱.۱۴۸.۰۸۰ میلیون دلار فروخته شد. این لباس با بالاتنه‌ی مخمل و دامن مدل بالرین‌ها، ۱۱ برابر قیمت تخمینی آن به فروش رسید و رکورد جدیدی در دنیای مد ثبت کرد.

۶. لباس “Givenchy Breakfast at Tiffany’s” آدری هپبورن – ۹۲۳ هزار دلار

لباس مشکی کلاسیک برند “ژیوانشی” که آدری هپبورن در فیلم “صبحانه در تیفانی” پوشیده بود، در حراجی کریستیز لندن، در ۵ دسامبر ۲۰۰۶ به قیمت ۴۶۷,۲۰۰ پوند (تقریباً ۹۲۳,۱۸۷ دلار) فروخته شد. این لباس از ساتن ایتالیایی سیاه با طراحی اوبر دو ژیوانشی ساخته شده و به‌ عنوان یکی از آثار تاریخی قرن بیستم میلادی و شاید معروف‌ترین لباس سیاه و سفید در تمام دوران شناخته می‌شود. پولی که از مزایده‌ی فروش این لباس کسب شد، برای کمک به ساختن مدرسه‌ای در شهر کلکته‌ی هند برای افراد فقیر اختصاص داده شد.

۷. کیف “Himalaya Birkin” هرمس – ۵۰۰ هزار دلار

کیف “Himalaya Birkin” هرمس، یکی از گران‌ترین و کمیاب‌ترین مدل‌های کیف دستی در جهان است که با پوست تمساح نیلوتیکوس و طلای سفید ۱۸ عیار ساخته شده و با الماس‌های سفید تزئین شده است. این کیف در حراجی کریستیز (Christie’s) در لندن در آگوست ۲۰۲۰ به قیمت ۵۰۰ هزار دلار فروخته شد و رکورد جدیدی برای گران‌ترین کیف دستی فروخته‌شده در حراجی آنلاین ثبت کرد. این کیف‌ به‌ عنوان نمادی از لوکس بودن و سرمایه‌گذاری در دنیای مد شناخته می‌شود و ارزش آن‌ در طول زمان افزایش می‌یابد.

۸. کتانی “Moon Shoe” نایکی – ۴۳۷ هزار دلار

کتانی “Moon Shoe” نایکی، یکی از نادرترین و قدیمی‌ترین مدل‌های کتانی نایکی‌ که در سال ۱۹۷۲ برای المپیک ساخته شده بود، در حراجی ساتبیز (Sotheby’s) در نیویورک، در جولای ۲۰۱۹ به قیمت ۴۳۷,۵۰۰ دلار فروخته شد. این کتانی‌ها توسط بیل باورمن، بنیان‌گذار نایکی و مربی افسانه‌ای دانشگاه اورگان، به‌ صورت دستی ساخته شده‌اند و تنها تعداد محدودی از آن‌ها وجود دارد. خریدار این کتانی‌ها، کلکسیونر مایلز نادل، آن‌ها را در کنار مجموعه‌ی خودروهای کلاسیک خود، در موزه خصوصی‌اش در تورنتو کانادا به نمایش گذاشت.

۹. دستکش‌های مایکل جکسون – ۴۳۰ هزار دلار

دستکش کریستالی مایکل جکسون که در اجرای‌های زنده‌ی او استفاده می‌شد، در یک حراجی‌ در لاس وگاس آمریکا به قیمت ۴۳۰ هزار دلار فروخته شد. این دستکش با نگین‌های کریستالی تزئین شده و بخشی از مجموعه‌ی یادمان نخستین سالگرد مرگ این خواننده است. خریدار این دستکش، خانمی از شهر لس‌آنجلس بود که حاضر شد بهایی بیش از ۱۰ برابر برآورد اولیه، برای آن پرداخت کند.

در سال‌های گذشته، چندین دستکش دیگر مایکل جکسون نیز در حراجی‌ها به فروش رسیده‌اند. به‌ عنوان مثال، در سال ۲۰۰۵، یک دستکش سنگ‌دوزی‌شده‌ی او در حراجی نیویورک به قیمت ۳۵۰ هزار دلار فروخته شد. هم‌چنین، در سال ۲۰۲۰، یک دستکش کریستالی مایکل جکسون در حراجی تگزاس به بهای بیش از ۸۵ هزار پوند (تقریباً ۱۱۰ هزار دلار) به فروش رسید. این دستکش‌ها به‌ عنوان یادگاری‌های ارزشمند از “سلطان پاپ” در حراجی‌ها به فروش می‌رسند و قیمت‌های بالایی را به خود اختصاص می‌دهند.

۱۰. لباس برند “Pucci” مرلین مونرو – ۳۲۵ هزار دلار

لباس صورتی برند “پوکی” که مرلین مونرو در گذشته پوشیده بود، در حراجی “جولینز” در لس‌آنجلس و در سال ۲۰۱۶، به قیمت ۳۲۵ هزار دلار فروخته شد. این لباس آستین‌بلند ابریشمی با کمربند نازک و منگوله‌های کریستالی، رکورد جهانی گران‌ترین لباس برند “pucci” فروخته‌شده در حراجی را به نام خود ثبت کرد.

۱۱. کیف “Diamond Forever” شنل – ۲۶۱ هزار دلار

کیف “Diamond Forever” شنل یکی از کمیاب‌ترین و گران‌ترین کیف‌های این برند است که با استفاده از چرم تمساح ریز و ۳۳۴ قطعه الماس با مجموع وزن ۳.۶۵ قیراط ساخته شده است. بندهای این کیف از طلای سفید ساخته شده و تنها ۱۳ عدد از آن تولید شده است که پنج عدد از آن‌ها در ایالات متحده‌ی آمریکا قرار دارند. این کیف که توسط کارل لاگرفلد طراحی و توسط مدونا معرفی شده بود، در رویداد حراجی amfAR Cinema Against AIDS در سال ۲۰۰۸به قیمت ۲۶۱ هزار دلار فروخته شد.

۱۲. پالتوی خز مرلین مونرو – ۱۰۰ هزار دلار

پالتوی خز مرلین مونرو، یکی از نمادین‌ترین لباس‌های او، در یک حراجی به قیمت ۱۰۰ هزار دلار به فروش رسید. این پالتو که در بسیاری از عکس‌ها و رویدادهای عمومی توسط مرلین مونرو پوشیده شده بود، به‌ عنوان یکی از یادگاری‌های ارزشمند این ستاره‌ی هالیوود توسط خانه‌ی حراجی “جولینز” (Julien’s Auctions) در سال ۲۰۱۱ به مزایده گذاشته شد. خریدار این پالتو، یک کلکسیونر خصوصی بود که نامش فاش نشده است.

سخن آخر

حراجی‌های فشن صرفاً یک بازار خرید و فروش نیستند، بلکه بازتابی از فرهنگ، تاریخ و تحولات دنیای مد هستند. اقلامی که در این مزایده‌ها به فروش می‌رسند، نه‌تنها ارزش مادی بالایی دارند، بلکه نشان‌دهنده‌ی تأثیر ماندگار مد بر جامعه نیز هستند. با افزایش تقاضا برای این اقلام نادر، بدون شک در آینده شاهد رکوردهای جدیدی در گران‌ترین حراجی‌های فشن خواهیم بود.