|
جستجو
این کادر جستجو را ببندید.

آیا کت‌ واک یک پرفورمنس هنری است؟

آیدا رشدی
11 مارس 2024
موضوعاتی که به آن می‌پردازیم

ما در دنیای مدرنی زندگی می‌ کنیم که همه چیز در آن هر لحظه در حال تغییر است. هر مفهوم و رویداد می‌تواند تداعی‌گر رخدادی دیگر باشد. کشف این تداعی‌ها، گاهی باعث می‌شود ارتباط بهتری با دنیای شلوغی که توسط آن احاطه شده‌ایم، برقرار کنیم. در این مقاله با هم به سراغ ارتباط میان دو شکل از اجراهای امروزی می‌رویم: کت‌واک و پرفورمنس آرت. می‌خواهیم به این سوال پاسخ دهیم که آیا کت‌واک یک پرفورمنس هنری است؟

پرفورمنس آرت چیست؟

«پرفورمنس آرت» که اغلب اصطلاح «هنر اجرا» را به عنوان معادل فارسی آن به کار می‌برند، شاخه‌ای از هنر مفهومی مدرن است. این گونه از هنر، ریشه در هنرهای تجسمی دارد. با این وجود از عناصر هنر تئاتر، موسیقی و رقص نیز در آن بهره گرفته می‌شود. امروزه امکانات تکنولوژی هم نقش مهمی در پرفورمنس آرت ایفا می‌کنند. ابعاد این شاخه از هنر مدرن به قدری گسترده است که بعضی معتقدند نمی‌توان تعریف جامعی از آن داشت. با این وجود می‌شود درباره‌ی مؤلفه‌های اصلی آن صحبت کرد.

پرفورمنس آرت چیست؟
نمایی از پرفومنس آرت Lunar dogs اثر Joan Jonas

شرط اساسی شکل‌گیری یک پرفورمنس هنری، حضور تماشاگر و برقراری ارتباط با اوست. کوچک‌ترین تأثیرگذاری بر تماشاگر نیز می‌تواند شامل این ارتباط شود. به عنوان مثال می‌توان تماشاگر را در شرایطی قرار داد که تجربه‌ای تازه از دیدن خلق یک نقاشی به همراه شنیدن یک قطعه‌ی موسیقی پیدا کند. نورپردازی و طراحی فضا نیز سهم مهمی در شکل‌گیری یک پرفورمنس هنری دارند. هم‌چنین در بسیاری از آثار پرفورمنس آرت، بدن اجراگر نقشی اساسی ایفا می‌کند. مفاهیم مختلف از طریق بدن نمایانده می‌شوند.

نمایی از پرفورمنس آرت Relation in Time اثرMarina Abramovic  و ULAY
نمایی از پرفورمنس آرت Relation in Time اثرMarina Abramovic  و ULAY

کت واک چیست؟

کت‌واک که برگردان آن به فارسی «راه رفتن هم‌چون یک گربه» است، بخش جدایی‌ناپذیر فشن‌شوهای امروزی است. یکی از رویدادهای مهمی که در دنیای مدرن اتفاق می‌افتد و مردم عادی و هنرمندان هر دو مخاطب آن هستند، فشن‌شو است. در این فشن‌‌شوها یک طراح مد آثار خود را به نمایش می‌گذارد. او لباس‌هایی که حول محور مفهومی خاص طراحی کرده را به تن مانکن‌های زنده کرده و با اتمسفر و تمی خاص آن را به نمایش می‌گذارد. هر کدام از مانکن‌ها بر یک سن یا صحنه‌ی تی شکل، کت‌واک می‌کنند.

کت واک در دنیای هنری - مجله کمد

آن‌چه در کت‌واک اهمیت دارد نمایش بدن‌های در حرکتی است که لباس‌هایی خاص به تن دارند. در واقع مانکن‌ها باید با چنان تبختر و غروری گام بردارند که مخاطب فکر کند اگر او هم آن لباس‌ها را به تن کند، می‌تواند همان‌قدر به خود غره شود. امروزه طراحان در کت‌‌واک‌های خود از امکانات هنرهای مختلف از جمله تئاتر و موسیقی برای هر چه جذاب‌تر ارائه دادن آثارشان استفاده می‌کنند.

طراحی لباس با الهام از نمایشنامه‌ های شکسپیر
طراحی لباس با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر

چه تشابهی میان کت واک و پرفورمنس هنری وجود دارد؟

شکی در این وجود ندارد که کت‌واک به عنوان رویدادی که برای تماشاگرهای خاصی برگزار می‌شود، یک نوع اجراست. اما آیا می‌توان آن را اجرایی مشابه یک اثر پرفورمنس آرت در نظر گرفت؟ چه عناصر مشترکی میان این دو شکل از اجرا وجود دارد؟

درخت نور، قصه‌ ای اصیل در کالبد نو
ادامه مطلب

اجرا حول محور یک مفهوم!

یکی از نقاط تلاقی یک کت واک و یک پرفورمنس، مفهومی بودن هر دوی آن‌هاست. در یک اثر پرفورمنس آرت هنرمند تلاش می‌کند ایده‌های اجرایی‌اش را حول محور مفهومی خاص شکل بدهد. مفهومی که می‌توان از کلیت اثر برداشت کرد. در یک فشن‌شو هم طراح تلاش می‌کند کت‌واک خود را بر پایه‌ی مفهوم و تمی خاص طراحی کند. در واقع هم طراح پرفورمنس و هم طراح کت‌واک دغدغه‌ی انتقال مفهوم به مخاطب خود را دارند.

نمایی از فشن‌شوی پاریس 2024، طراحی از Robert Wun
نمایی از فشن‌شوی پاریس 2024، طراحی از Robert Wun
نمایی از پرفورمنس آرت Art/Life اثر Tehching Hsieh
نمایی از پرفورمنس آرت Art/Life اثر Tehching Hsieh

حضور بدن‌ها

قبلا گفتیم که در بسیاری از آثار پرفورمنس آرت بدن اجراگر نقطه‌ی مرکزی اجراست. ناگفته پیداست که در یک کت واک نیز این بدن‌های مانکن‌ها هستند که نقش اصلی را بازی می‌کنند؛ اما زمانی که بدن در مرکزیت یک اجرا قرار می‌گیرد، دیگر نمی‌تواند یک بدن عادی باشد. در یک پرفورمنس هنری بدن اجراگر از حضوری ویژه برخوردار است. حضوری متفاوت با حضور عادی یک بدن در فضا. در یک کت‌واک نیز بدن مانکن، دیگر یک بدن عادی نیست. این بدن برای این نوع اجرا تربیت شده و یاد گرفته طوری اندامش را نمایش بدهد که مخاطب را برانگیزاند. بدن در هر دوی این اجراها نقشی کلیدی دارد.

 یک نما از پرفورمنسی اثر Lucinda Childs
یک نما از پرفورمنسی اثر Lucinda Childs
نمایی از فشن‌شوی بهار و تابستان 2020 پاریس
نمایی از فشن‌شوی بهار و تابستان 2020 پاریس

همه چیز در لحظه اتفاق می‌افتد!

یکی از تشابهات اصلی پرفورمنس آرت و کت‌واک، رخ دادن هر دوی آن‌ها در لحظه‌ی حال است. برای ساده‌فهم کردن این موضوع می‌توان به تفاوت آن‌ها با تئاتر اشاره کرد. گرچه تئاتر هم در زمان حال اجرا می‌شود اما در یک اجرای تئاتر، نمایشگران داستانی را برای بازنمایی حاضر می‌کنند. در حالی که در یک پرفورمنس یا کت واک هنرمند و اجراگر چیزی را بازنمایی نمی‌کند. همه چیز تنها برای این شکل گرفته است که در معرض دید تماشاگر گذاشته شود. فضا و اتمسفر در لحظه ساخته و تجربه می‌شود. درست مثل تجربه‌ی چشیدن یک غذا برای اولین بار!

نمایی از پرفورمنس آرت The Artist Is Present اثر Marina Abramovic
نمایی از پرفورمنس آرت The Artist Is Present اثر Marina Abramovic
صحنه‌ای از فشن‌شوی برند Thom Browne در پاریس
صحنه‌ای از فشن‌شوی برند Thom Browne در پاریس

استفاده از نور و صدا و تصویر

استایل تام ‌بوی
ادامه مطلب

هم در کت‌واک و هم در یک پرفورمنس هنری، از امکانات مختلف نور و صدا و تصویر استفاده می‌شود. تکنولوژی هر روز در حال پیشرفت است و این امکانات مختلف به هنرمندان کمک می‌کند اجرای جذا‌ب‌تر‌ی پیش چشم مخاطبشان شکل بدهند. امکانات صوتی و بصری هم‌چون ابزاری قدرتمند برای ساخت فضای مورد نظرشان و تأثیرگذاری هرچه بیشتر بر مخاطب در دست طراح و هنرمند هستند.

نمایی از یک فشن‌شو در بمبئی هند
نمایی از یک فشن‌شو در بمبئی هند
صحنه‌ای از یک پرفورمنس تلفیقی بر پایه‌ی رقص، صدا و تصویر اثر Yago de Quay
صحنه‌ای از یک پرفورمنس تلفیقی بر پایه‌ی رقص، صدا و تصویر اثر Yago de Quay

یافتن تشابه با معرفی چند نمونه

یکی از طراحانی که در فشن‌شوهای خود از ایده‌هایی شبیه به پرفورمنس‌های هنری استفاده می‌کند، جان گالیانو (John Galliano) است. او در فشن‌شویی که برای کالکشن 2024 مارجیلا (Margiela) در پاریس طراحی کرد از عناصری هم‌چون موسیقی زنده با فضاسازی و صحنه‌پردازی که تم و حال و هوای دهه‌ی 90 را تداعی می‌کرد، استفاده کرد تا مخاطبینش را هرچه بیشتر مجذوب کند. مدل‌ها در این فشن‌شو با فیگورهایی تئاتری سینمایی در صحنه‌ای هم‌چون کافه‌ای خیابانی کت‌واک می‌کردند و ژست‌ها و حرکاتی خاص به بدن خود می‌دادند که هرکدام احساسی را به مخاطب القا می‌کرد.

نماهایی از فشن‌شوی بهاره‌ی 2024 Maison Margiela  در پاریس با طراحی John Galliano
نماهایی از فشن‌شوی بهاره‌ی 2024 Maison Margiela  در پاریس با طراحی John Galliano
نماهایی از فشن‌شوی بهاره‌ی 2024 Maison Margiela  در پاریس با طراحی John Galliano
نماهایی از فشن‌شوی بهاره‌ی 2024 Maison Margiela  در پاریس با طراحی John Galliano

یکی دیگر از نمونه‌های بسیار جالب فشن‌شو با استفاده از المان‌های پرفورمنس آرت  فشن‌شوی بهاره‌ی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024 است. در این ران وی که با کانسپتNo Time to Design, No Time to Explain  (زمانی برای طراحی و توضیح نیست) و توسط Beate Karlsson کارگردانی شده بود، مدل‌ها با لباس‌های نصفه کاره و با عجله روی صحنه می‌آمدند و یا به صحنه هل داده می‌شدند؛ حتی بعضی از آن‌ها لباس‌هایشان را روی صحنه می‌پوشیدند و عجولانه صحنه را ترک می‌کردند.

نمایی از فشن‌شوی بهاره‌ی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024
نمایی از فشن‌شوی بهاره‌ی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024

هم‌چنین در یک ران‌وی دیگر از همین برند و باز هم به کارگردانی Beate Karlsson در هفته‌ی مد میلان 2024 به تماشاگرها آشغال داده شد تا به سمت مدل‌ها پرتاب کنند. ایده‌ای که این ران‌وی را به یکی از جنجالی‌ترین فشن‌شوهای سال تبدیل کرد. لازم به ذکر است مشارکت تماشاگر در اجرا یکی از عناصر مدرن پرفورمنس‌های هنری است.

نمایی از ران‌وی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024
نمایی از ران‌وی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024
ران‌وی برند AVAVAV - یافتن تشابه با معرفی چند نمونه
نمایی از ران‌وی برند AVAVAV در هفته‌ی مد میلان 2024

یکی دیگر از طراحانی که در فشن‌شوهای خود از المان‌های پرفورمنس آرت استفاده‌ی ویژه‌ای می‌کند، هنری ویبسکوف (Henrik Vibskov) است. به عنوان نمونه، او در کالکشن پاییز و زمستان 2024 خود در هفته‌ی مد کپنهاگ که The Daily Chewing Gum Therapy Session (جویدن روزانه‌ی آدامس، جلسه‌ی تراپی) نام داشت، صحنه‌‌ی ران‌وی را شبیه به خانه‌ای عروسکی طراحی کرد که از کمدهای آن حجم‌هایی بزرگ شبیه به آدامس بیرون آمده بود. مدل‌ها در این صحنه‌ی فانتزی کت‌واک می‌کردند و پرفورمرها با لباس‌هایی که مثل آدامس پف می‌کردند؛ در لحظاتی خاص در پشت کمدها ظاهر می‌شدند. صحنه‌پردازی مفهومی و فانتزی هم یکی از مشخصه‌های دیگر پرفورمنس آرت محسوب می‌شود.

نماهایی از ران‌وی پاییز و زمستانه‌ی هفته مد کپنهاگ 2024 با طراحی Henrik Vibskov
نماهایی از ران‌وی پاییز و زمستانه‌ی هفته مد کپنهاگ 2024 با طراحی Henrik Vibskov
نماهایی از ران‌وی پاییز و زمستانه‌ی هفته مد کپنهاگ 2024 با طراحی Henrik Vibskov
نماهایی از ران‌وی پاییز و زمستانه‌ی هفته مد کپنهاگ 2024 با طراحی Henrik Vibskov

نتیجه‌گیری: کت واک در لباس یک پرفورمنس هنری!

اصول ست‌ کردن شومیز در استایل‌ های مختلف
ادامه مطلب

در جهان مدرنی که ما در آن زندگی می‌کنیم مرز میان همه چیز از بین رفته است؛ هنرهای مختلف در هم ادغام شده‌اند و دیگر به سختی می‌توان از هم تفکیکشان کرد. رویدادی هم‌چون کت‌واک نیز آن‌قدر به هنری مانند پرفورمنس آرت شبیه شده که به آسانی نمی‌توان آن‌ها را از هم جدا کرد. حداقل شمایلی که در کت‌واک‌ها می‌بینیم، آن‌قدر به پرفورمنس‌های هنری شبیه است که کار را برایمان سخت می‌کند. اما با وجود تمام این تشابهات، هنوز تفاوتی وجود دارد و آن هدف از شکل‌گیری آن‌هاست. یک پرفورمنس با هدف خلق هنر شکل می‌گیرد و یک کت‌واک با هدف معرفی و ارائه‌ی آثار یک طراح مد یا برندی خاص. پس شاید بتوان نتیجه گرفت کت‌واک رویدادی مدرن، در لباس یک پرفورمنس هنری است.

نمایی از فشن‌شوی برند Henrik Vibskov در پاریس با استفاده از المان‌های پرفورمنس آرت
نمایی از فشن‌شوی برند Henrik Vibskov در پاریس با استفاده از المان‌های پرفورمنس آرت
اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلیه‌ی حقوق مادی و معنوی مالکیت مطالب منتشر شده بر عهده‌ی مجله‌ی کمد سارک می‌باشد، هرگونه بازنشر بدون ذکر منبع و یا ارجاع در هر شبکه‌ی اجتماعی بدون کسب اجازه، مورد پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت.

لینک‌های مفید
کمد سارک در شبکه‌های اجتماعی

Completing this form is to improve the content of the magazine.