استایل آوانگارد چیست؟ نگاهی به مفهوم آوانگارد در فشن

آرزو حاجی بابایی

فوریه 4, 2025

کلمه‌ی آوانگارد در اصل یک اصطلاح فرانسوی است و به شکل Avant-garde نوشته می‌شود. این عبارت به معنای پیشتاز یا پیشرو است (بخشی از ارتش که جلوتر از بقیه پیش می‌رود). استفاده از این اصطلاح درباره‌ی هنر اولین بار در فرانسه، در نیمه‌ی اول قرن نوزدهم اتفاق افتاد و به متفکر تأثیرگذار هنری، دو سن سیمون، یکی از پیشروان سوسیالیسم نسبت داده می‌شود. او به قدرت اجتماعی هنر اعتقاد داشت و هنرمندان را در کنار دانشمندان و صنعتگران، رهبران جامعه‌ می‌دانست.

آوانگارد، اساساً افراد و ایده‌هایی که از زمان خود جلوتر هستند را معرفی می‌کند. معمولاً به جنبشی در هنر، مانند دادائیسم، یا در سیاست، مانند آنارشیسم اشاره دارد. آوانگارد هم‌چنین می‌تواند به عنوان یک صفت برای توصیف مفهومی که پیشرفته است، استفاده شود.

این طرز فکر آینده‌نگر از طریق طراحی‌های تجربی، نوآورانه و غیر متعارف آشکار می‌شود و هدف آن، ایجاد دیدگاه‌ها و ابزارهای بیانی جدید است که در مقابل جریان‌های اصلی قرار می‌گیرد؛ برای مثال پابلو پیکاسو با توسعه‌ی کوبیسم، مرزها را کنار زد و بخشی از آوانگارد دنیای هنر اوایل قرن بیستم بود.

اگرچه اصطلاح آوانگارد در ابتدا به رویکردهای نوآورانه در هنر، در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم اطلاق می‌شد، اما برای تمام هنرهایی که مرزهای ایده‌ها و خلاقیت‌ را جابه‌جا می‌کنند به کار می‌رود و تا به امروز هم برای توصیف هنری که رادیکال است، استفاده می‌شود. مفهوم آوانگارد این ایده را تقویت می‌کند که هنر باید در درجه‌ی اول بر اساس کیفیت و اصالت بینش و ایده‌های هنرمند قضاوت شود.

اصطلاح آوانگارد در دنیای فشن

اصطلاح سبک آوانگارد در فشن، اصطلاحی است که برای توصیف نوعی از مد استفاده می‌شود که با طراحی‌های جسورانه، تجربی و اغلب غیر متعارف شناخته می‌شود. سبک آوانگارد دائماً در حال تکامل است و مرزهای مد را جابه‌جا می‌کند. مد آوانگارد اغلب به عنوان نوعی ابراز وجود و راهی برای به چالش کشیدن وضعیت موجود در نظر گرفته می‌شود. استایل آوانگارد اغلب در ران‌وی‌ها و مجلات مد دیده می‌شود، اما ممکن است در لباس‌های خیابانی روزمره نیز آن را دید.

در استایل آوانگارد طراح یادآوری می‌کند که مد تنها در مورد زیبایی یا کاربرد نیست، بلکه می‌تواند نوعی هنر پوشیدنی باشد که هنجارهای اجتماعی، فرهنگی و زیبایی‌شناختی را به چالش بکشد.

یکی از نمادین‌ترین چهره‌های تاریخ مد آوانگارد، اسکیاپارلی است؛ یک طراح پیشرو که تأثیر سوررئالیستی او بر مد، امروز هم به اندازه‌ی دهه‌ی 1930 است. طرح‌های اسکیاپارلی، از استفاده‌ی نوآورانه‌ی او از مواد تا توانایی او در ادغام هنر، باعث می‌شود هم‌چنان الهام‌بخش طراحان آوانگارد مدرن باشد. از دیگر طراحانی که نام آن‌ها در لیست طراحان سبک آوانگارد است، می‌توان به حسین چالایان، ری کاواکوبو و الکساندر مک‌کوئین اشاره کرد. این طراحان مجموعه‌هایی ارائه داده‌اند که خیاطی سنتی و استفاده از پارچه را به چالش می‌کشند و اغلب از معماری، فناوری و طبیعت الهام می‌گیرند تا لباس‌هایی را خلق کنند که در قلمرویی بین مد و هنر وجود دارند.

سبک آوانگارد توسط بسیاری از برترین طراحان مد جهان پذیرفته شده است؛ از افرادی مانند الکساندر مک کوئین و ژان پل گوتیه تا طراحان جدیدتر مانند Balmain و Givenchy.

مد آوانگارد، چگونه استایل‌های آوانگارد در طول زمان تکامل یافته است؟

مد آوانگارد در نقطه تلاقی هنر، طراحی و تفسیر اجتماعی قرار دارد. در استایل آوانگارد مفاهیم متعارف زیبایی، فرم و پوشیدن به چالش کشیده می‌شود و امکان خلاقیت بدون حد و مرز را به طراح لباس می‌دهد. همان‌طور که اشاره شد طراحانی مانند Elsa Schiaparelli از پیشگامان جنبش مد آوانگارد بودند و از سوررئالیسم برای ایجاد لباس‌هایی استفاده کردند که خطوط بین واقعیت و خیال را محو کرد. همکاری اسکیاپارلی با هنرمندان سورئالیستی مانند سالوادور دالی منجر به تولید قطعات نمادینی مانند لباس خرچنگ شد که طنز، هنر و مد را به گونه‌ای ترکیب می‌کرد که قبلاً دیده نشده بود. طرح‌های تخیلی او اغلب عناصر غیر منتظره‌ای را در بر می‌گرفت. مد آوانگارد محدود به ترندها یا فصل نیست. سبک آوانگارد تأثیر عمده‌ای بر هنر، مد و طراحی مدرن داشته است و از آن برای خلق آثاری جسورانه و اغلب بحث‌برانگیز استفاده شده است.

ویژگی استایل آوانگارد؛ شکستن قوانین مد سنتی

سبک آوانگارد درباره‌ی عبور از مرزها و قرار نگرفتن در چارچوب‌هاست. در نتیجه نام بردن ویژگی‌هایی محدودکننده برای این سبک ممکن نیست. برای شناخت یک استایل آوانگارد باید به دنبال نشانه‌هایی چون ساختارشکنی و تغییر قوانین سنتی باشید. در سبک آوانگارد همه چیز در مورد شکستن قوانین مد سنتی یا بیان مفهومی فراتر از پوشش است. سبک استایل آوانگارد راهی برای بیان خود و سبک فردی است. این نوع پوشش راهی برای متمایز شدن از جمعیت و بیان یک بیانیه‌ی جدید است؛ برای این‌که به دنیا نشان دهید که از متفاوت بودن نمی‌ترسید.

مد آوانگارد ریسک کردن و جسور بودن است. امتحان اشکال، رنگ‌ها و بافت‌های مختلف بخشی از آن است. بخش دیگر آن در مورد استفاده کردن و کنار هم قرار دادن قطعات مختلف برای ایجاد استایلی غیر منتظره است.

سبک استایل آوانگارد برای همه مناسب نیست. این سبک خاص برای کسانی است که از ریسک کردن نمی‌ترسند و جسارت ساختارشکنی دارند. در واقع سبک استایل آوانگارد برای کسانی است که مایلند مرزهای مد سنتی را پشت سر بگذارند و چیزی جدید و منحصربه‌فرد خلق کنند.

سبک آوانگارد؛ بازتابی از ترندهای اجتماعی و فرهنگی

سبک آوانگارد، هنر منعکس‌شده از ترندهای اجتماعی و فرهنگی در طی قرن‌ها بوده است. از اوایل انقلاب فرانسه تا دوران مدرن، سبک آوانگارد راهی برای بیان روح زمانه خودش بوده است.

سبک آوانگارد اغلب به عنوان راهی برای به چالش کشیدن وضعیت موجود و جابه‌جایی مرزهای آن‌چه قابل قبول تلقی می‌شود، شناخته شده است. این سبک از هنر و طراحی اغلب به عنوان راهی برای بیان احساسات یک نسل و بیانیه‌ای در مورد وضعیت فعلی جامعه در نظر گرفته می‌شود.

از روزهای اول انقلاب فرانسه، هنر آوانگارد برای بیان روح زمان خود مورد استفاده قرار گرفت. هم‌چنین در اوایل قرن بیستم، هنر آوانگارد برای بیان احساسات جنبش مدرنیستی مورد استفاده قرار گرفت. در دهه‌های 1960 و 1970، هنر آوانگارد برای بیان احساسات جنبش ضد فرهنگ مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه سبک آوانگارد هم‌چنان برای بیان احساسات یک نسل استفاده می‌شود. این راهی است برای به چالش کشیدن وضعیت موجود و شکستن مرزهای آن‌چه قابل قبول تلقی می‌شود.

انواع استایل آوانگارد مردانه و زنانه

همان‌طور که در قسمت ویژگی استایل آوانگارد گفتیم، دسته‌بندی لباس‌ها و کالکشن‌های ارائه‌شده توسط طراحان لباس در سبک آوانگارد، اشتباهی است که بعضاً صورت می‌گیرد. با توجه به تمام نکاتی که در طی متن به آن اشاره شد، مرزبندی و دسته‌بندی لباس و استایل‌های آوانگارد به طور دقیق امکان‌پذیر نیست. در واقع هر استایل با توجه به قصد و منظور هنرمند طراحی و ارائه می‌شود.

برای مثال پوشیدن پیراهن‌های موسوم به زنانه توسط مردان در مهمانی‌ها و مراسم‌های رسمی جلوه‌ی هنر آوانگارد است. پوشیدن دامن و پیراهن‌های پرجزئیات توسط مردان به آن‌ها جلوه‌ای از یک استایل آوانگارد می‌دهد. امروزه پوشیدن کت و شلوار توسط زنان یک امر طبیعی است ولی در قرن 19 با توجه به وجود هنجارهای پوششی، استفاده از کت و شلوار توسط زنان یک انتخاب آوانگارد بوده است. برای آشنایی بیشتر با استایل آوانگارد در ادامه نمونه‌ای از انواع مدل لباس و استایل آوانگارد را خواهیم دید.