صنعت پوشاک ایران زیر سایه بحرانهای ژئوپلیتیکی
در دنیایی که ثبات، مفهومی دور از دسترس شده، صنایع مختلف با موجی از چالشهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مواجهاند. اما برای صنایعی مانند پوشاک که مستقیماً با مردم، بازار و تغییرات اجتماعی در ارتباطاند، این بیثباتی، تأثیری مضاعف دارد.
یکی از آخرین نمونههای این اثرگذاری، درگیری ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل بود؛ بحرانی امنیتی که کشور را در وضعیت اضطراری قرار داد. اما این بحران کوتاهمدت، آثار عمیق و درازمدتی بر صنعت مد و پوشاک ایران گذاشت. پرسش مهم این است: این ۱۲ روز، چه تبعاتی برای صنعت مد و پوشاک خواهد داشت؟
توقف ۹۰٪ از فعالیتهای خردهفروشی در صنعت پوشاک
طبق گزارشی که پرستو نباتی، سردبیر مجلهی کمد سارک در مجلهی BoF منتشر کرده است، بیش از ۹۰٪ خردهفروشان پوشاک در دوران بحران اخیر فعالیت خود را بهطور کامل متوقف کردند. فروشگاهها تعطیل و خطوط تولید متوقف شد و برنامهریزیهای فصلی به حالت تعلیق درآمد.
رامین جوانرود، رئیس اتحادیه صنایع پوشاک ایران، در گفتوگو با این نشریه اشاره میکند:
«در اوج فروش تابستانی بودیم، اما با هشدار تخلیهی تهران، اکثر واحدها تعطیل شدند. تولیدات زمستانی نیز متوقف شد و فصل بعد را تقریباً از دست دادیم. ما در آتشبس هستیم، نه صلح کامل.»
این آتشبسِ ناپایدار و فضای روانی ناشی از آن، تصمیمگیریهای راهبردی در این صنعت را به یک بازی پرریسک تبدیل کرده است.
سناریوهای بقا در صنعت مد ایران
محمد خاضع، مدیرعامل برند سارک، در این گزارش اشاره میکند که در جلسات داخلی شرکت، سناریوهای مختلفی بررسی شده است؛
از تداوم بحران و تخریب فیزیکی تا کاهش دستمزدها، تعدیل نیرو و توقف تولید.
«لباس دیگر اولویت مردم نیست. در چنین شرایطی، حفظ نقدینگی برای نیازهای اساسی مانند غذا و سرپناه اهمیت بیشتری دارد.»
بحران نقدینگی و زنجیره تأمین متزلزل
یکی از پیامدهای مستقیم بحران، فشار بر نقدینگی و زنجیره تأمین است. در گفتوگوی دیگری با دکتر شاهین کاظمی، نایبرئیس اتحادیه صنایع نساجی ایران، به موضوع مهمی اشاره شد:
«بخش بزرگی از مواد واسطهای مورد نیاز صنعت نساجی از بازار تهران تأمین میشود. با تعطیلی بازار در پی هشدارهای امنیتی، بسیاری از تولیدکنندگان با مشکل مواجه شدند.»
علاوه بر آن، وابستگی به واردات نیز فشار را دوچندان کرده است.
تبعات روانی و انسانی یک بحران اقتصادی
علاوه بر جنبههای اقتصادی و لجستیکی، تأثیر روانی بحران نیز قابل توجه است. علیرضا صفاری، مدیر عامل گروه برندهای درسا اعلام کرده است:
«ریتیل، یک ماه کامل فروش را از دست داد. احتمال کاهش ۳۰٪ منابع انسانی وجود دارد. اثرات روانی ناامنی، بیش از هر چیز بر کارکنان و مصرفکنندگان تأثیر گذاشته است.»
در چنین فضایی، صاحبان کسبوکارها نهتنها با چالشهای مالی مواجهاند، بلکه باید امنیت روانی کارکنان خود را نیز حفظ کنند—کاری که در شرایط بیثباتی مداوم، به شدت دشوار است.
آیا صنعت مد ایران دوام خواهد آورد؟
برای صنعت پوشاک، بحران جنگ فراتر از یک توقف فروش یا تعطیلی موقت است. این بحران، یک یادآوری تلخ است از اینکه باید برای «ناپایداری» آماده بود. سوال اصلی اینجاست:
چگونه میتوان در ناپایدارترین زمانها هم به کار ادامه داد؟
درحالیکه بسیاری از صنایع ممکن است بعد از چنین بحرانهایی بازیابی شوند، صنعت مد ایران باید از الان برای مواجهه با بحرانهای بعدی، به دنبال راهکارهایی بلندمدت، هوشمندانه و انعطافپذیر باشد.
