پارچه جیر طبیعی نوعی چرم است که سطحی نرم و مخملی دارد، زیرا از قسمت زیرین پوست حیوانات تهیه میشود.
این منسوج اغلب از پوست بره تولید میشود؛ اگرچه میتوان از هر نوع پوست حیوانی که در تولید چرم معمولی استفاده میشود، آن را تولید کرد. تفاوت اصلی بین جیر و سایر انواع چرم در این است که پارچه جیر از قسمت زیرین پوست حیوانات به دست میآید در حالی که بیشتر انواع چرم از قسمت بالایی پوست حیوانات هستند.
برای آشنایی با انواع پارچه چرم مطلب انواع پارچه چرم را مطالعه کنید.
سطح زیرین پوست حیوانات نسبت به بیرون بسیار نرمتر است؛ اما در مقابل لکهها نیز مقاومت کمتری دارد. بنابراین، پارچه جیر معمولا به عنوان یک محصول لوکس معرفی میشود. در حالی که این پارچه فاقد دوام چرم معمولی است، در لمس، بسیار نرمتر و هنگام پوشیدن روی پوست راحتتر است.
در مقایسه با چرم معمولی، پارچه جیر طبیعی بسیار نفوذپذیرتر است، به این معنی که فاقد خاصیت ضدآب چرم است.
برای کاهش استفاده از پوست طبیعی حیوانات و رفع برخی از ویژگیهای منفی پارچه جیر، تولیدکنندگان نساجی سعی کردهاند جایگزینهای مختلف پارچه جیر را به شکل مصنوعی تولید کنند. در حالی که تکرار واقعی ویژگیهای مطلوب جیر طبیعی غیرممکن است. جایگزینهای مصنوعی، ارزانتر یا بادوامتر از کالای اصلی هستند.
| نام پارچه | سوییت / جیر |
| سایر اسامی | Fuzzy leather، napped leather، Ultrasuede، suede fabric |
| ترکیب الیاف | قسمت زیرین پوست حیوانات یا مواد مصنوعی مشابه |
| قابلیت تنفس | کم |
| توانایی جذب رطوبت | کم |
| توانایی حفظ گرما | کم |
| کششپذیری | کم |
| اولین کشور تولیدکننده | سوئد |
| بزرگترین کشور تولیدکننده | چین |
| شرایط شستشو | پارچهی طبیعی احتیاج به شستشوی حرفهای توسط متخصصان دارد. |
| کاربرد | کفش، ژاکت، دستکش، کلاه، کیف، آستر لباس، روکش صندلی، کمربند استفاده میشود. |
تاریخچه تولید پارچه جیر طبیعی
از نظر ریشهشناسی، اصطلاح “جیر” از اصطلاح فرانسوی “gants de Suede” گرفته شده است که به معنای واقعی کلمه به “دستکش سوئد” ترجمه میشود. در دورهی رمانتیک در فرانسه، واردات چرم سوئدی در میان اشراف محبوبیت زیادی پیدا کرد. به جای استفاده از پوست خشن حیوانات، صنعتگران چرم سوئدی راهی برای استفاده از پوست نرم داخلی حیوانات برای ابداع دستکشهای فوق العاده نرم برای زنان پیدا کرده بودند.
در حالی که تولید جیر برای چندین دهه محدود به دستکش بود، صنعتگران در سوئد و سراسر اروپا در نهایت متوجه شدند که پتانسیل جیر بسیار فراتر از تولید دستکش است. با گذشت زمان، تولید جیر به کت، کفش، کیف و دیگر کاربردهای جیر که امروزه میشناسیم، گسترش یافت.
تولید جیر پدیدهای نسبتا جدید در تاریخ بشر است؛ اما بشر هزاران سال است که از پوست حیوانات برای تولید لباس و اکسسوری استفاده میکند. شواهد مربوط به دوران ماقبل تاریخ نشان میدهد که مردمان نوسنگی از پوست حیوانات به عنوان منبع اصلی منسوجات استفاده میکردند و استفاده از پوست و چرم در تولید لباس تا به امروز بیوقفه ادامه دارد.
در قرن بیستم، جیر محبوبیت زیادی داشت و به دلیل بافت ظریف و لطیف آن، بسیار محبوب است؛ اما با پیشرفت تکنولوژی، پارچههایی با الیاف مصنوعی و لمسی مشابه پارچهی طبیعی تولید و جایگزین پارچهی طبیعی شد، تا ویژگیهای منفی پارچه جیر طبیعی را به خوبی جبران کند.
ویژگیهای پارچه جیر طبیعی؛ چه چیزی آن را متمایز میکند؟
پارچهی جیر دارای سطحی پرزی است؛ در حالی که بیشتر انواع چرم سطحی صاف دارند، جیر بیشتر شبیه پنبه یا نوع دیگری از پارچههای گیاهی است تا پوست حیوانات. در ظاهر، جیر مات است در حالی که چرم معمولی براق است. چرم معمولی ضد آب است اما جیر نفوذپذیری بالایی دارد و تمایل به لک شدن دارد.
برخلاف چرم معمولی که معمولا ضخیم است، جیر معمولا نازک است. تمیز کردن جیر بسیار سخت است. شستن این پارچه با ماشین لباسشویی میتواند آن را خراب کند، اما از آنجا که جیر به راحتی کثیف میشود، لباسها، کفشها یا اکسسوریهای جیر باید توسط متخصص تمیز شوند تا برای مدت زمان طولانی عمرکنند.
بافت و ضخامت پارچه جیر
جیر دارای سطحی پرزی و مخملی صافی است که لمسی لطیفی دارد. این پارچهی طبیعی در مقایسه با چرم ضخامت کمتری دارد و به خوبی فرم میگیرد.
دوام پارچه جیر
در مقایسه با مواد ساخته شده از پنبه، جیر یک مادهی فوقالعاده با دوام و انعطاف پذیر است. ماهیت نازک جیر، آن را به پارچهای زیبا و ظریف بدل کرده است.
قابل انعطاف پارچه جیر
از آنجا که جیر از چرم نرم ساخته شده است، به راحتی برای دوخت کت، کیف دستی و سایر لباسها استفاده میشود.
پارچه جیر طبیعی چگونه تولید می شود؟
فرآیند ساخت جیر با ذبح حیوان آغاز می شود. سپس، پوست حیوان را می گیرند و آن را خشک می کنند.
هنگامی که پوست کاملا خشک شد، از یک مادهی شیمیایی طبیعی برای حذف تمام فولیکولهای مو از پوست استفاده میشود. در مرحله بعد، پوست در معرض آنزیمهای طبیعی به نام تانن قرار میگیرد که باعث خنثی شدن پوست و تبدیل آن به چرم میشود.
بدون تانن، پوستی که برای ساخت چرم استفاده میشود مانند هر محصول حیوانی دیگری باقی میماند و در طول زمان تجزیه میشود. تاننها از این تجزیه جلوگیری میکنند و فرآیند اعمال تانن را “دباغی کردن” مینامند.
پس از اتمام مرحله دباغی، چرمی که برای ساخت جیر استفاده خواهد شد آماده است. با این حال، برای اینکه پارچهای به عنوان جیر قابل تشخیص باشد، باید چند فرآیند دیگر انجام شود.
برای تبدیل این محصول چرمی تمامشده به جیر، چرم نازک شده و شکافته میشود که منجر به شکلگیری بافت بیرونی جیر میشود و این پارچه را بسیار مطلوب میکند. در نهایت، یک فرآیند بافتسازی خاص برای نرم و راحت کردن جیر حاصل استفاده خواهد شد.
با فرآیند بافت نهایی، پارچه جیر آمادهی تولید لباس، کیف یا کفش است. با این حال، برخی از تولیدکنندگان ممکن است انتخاب کنند که جیر خود را قبل از فروش رنگ کنند. برخلاف چرم معمولی که رنگرزی آن بسیار دشوار است، بافت منحصر به فرد جیر به خوبی به انواع رنگهای طبیعی و مصنوعی میچسبد. هنگامی که فرآیند رنگرزی کامل شد، برخی از تولیدکنندگان پوشاک و کفش ممکن است قبل از فروش اجناس جیر خود، یک پوشش نهایی ضد آب را بر آن اعمال کنند
کاربرد پارچه جیر
پارچه جیر در انواع مختلف پوشاک و کیف استفاده میشود. از آنجا که این پارچه نسبتا ظریف است، در کاربریهای صنعتی کاربرد ندارد.
پارچه جیر فقط برای کفش مجلسی قابل استفاده است. از آنجا که این پارچه ظریف است، آب را جذب میکند و مستعد لک است، برای تولید کفش روزانه در فضای باز مناسب نیست. در واقع، نگهداری منظم کفشهای جیر ضروری است که بسیاری از علاقهمندان به این پارچه را به سمت جایگزینهای مصنوعی سوق داده است تا نیازی به نگهداری قابل توجهی نداشته باشند و قابل شستشو با ماشین لباسشویی باشند.
به غیر از کفش، جیر معمولا در کتها و سایر لباسها استفاده میشود. با این حال، جیر فقط برای هوای خنک مناسب است. از آنجا که این پارچه به راحتی کثیف و لک میشود، برای شرایط محیطی بارانی یا برفی انتخاب مناسبی نیست.
علاوه بر این، جیر در کیفهای دستی طراحان نیز محبوب است. نرمی و بافت منحصربهفرد این پارچه آن را برای این کاربرد مناسب میسازد. کیفهای جیر برای استفادهی روزانه طراحی نشدهاند. استفادهی کم از کیفهای جیر، کیفیت این لوازم جانبی گرانقیمت را حفظ میکند.
از دیگر کاربردهای پارچهی جیر میتوان به آسترهای داخلی برای کاپشنها، کمربندهای گرانقیمت، بند ساعت، کلاهها و روکش صندلیهای خودرو اشاره کرد. با این حال، جایگزینهای مصنوعی جیر برای روکشهای صندلی خودرو مطلوبتر هستند، زیرا دوام بیشتری دارند و در برابر لکه مقاومتر هستند.
پارچهی سوییت یا جیر مصنوعی در دکوراسیون داخلی مانند مبل، پرده و کوسن نیز کاربرد دارند.
پارچه جیر کجا تولید میشود؟
چین بزرگترین تولیدکنندهی محصولات چرمی است؛ با این حال، برخی منابع ادعا میکنند که اروپا بیشترین سهم بازار را در تولید جیر دارد.
در هر صورت، چین بزرگترین بازار نساجی در جهان است و سایر بازارهای در حال گسترش در آسیای جنوب شرقی و آمریکای جنوبی به افزایش تقاضا برای پارچه جیر در دهههای آینده ادامه خواهند داد. در حالی که جایگزینهای مصنوعی برای جیر همچنان برای تسلط رقابت میکنند، ویژگیهای منحصر به فرد این پارچهی حیوانی در سراسر جهان محبوب است.
قیمت پارچه جیر چقدر است؟
هزینهی پارچه جیر در هر محیط، بسته به کیفیت و ابزار تولید این نوع منسوجات طبیعی متفاوت است. با این حال، پارچه جیر طبیعی به طور کلی بین 30 تا 40 دلار در هر یارد هزینه دارد.
فرمهای مصنوعی پارچه جیر به طور قابل توجهی ارزانتر از کالای اصلی هستند که این موضوع، عامل اصلی محبوبیت جیر مصنوعی است. بسیاری از انواع جیر مصنوعی بین 8 تا 12 دلار در هر یارد قیمت دارند.
جنس پارچه جیر
پارچهی جیر از نظر جنس معمولاً در دو گروه پارچهی جیر طبیعی از جنس پوست حیوانات و جنس الیاف مصنوعی دستهبندی میشود. پارچهی جیر مصنوعی سطحی مخملی و لطیف دارد و بیشتر در تولید لباس، کیف، کفش و مبلمان استفاده میشود.
تفاوت پارچه جیر طبیعی و جیر مصنوعی
پارچه جیر مصنوعی به روشهای مختلفی تولید میشود و ویژگیهایی منفی این پارچهی طبیعی را به خوبی پوشش میدهد و به خوبی ظاهر و حس پارچه جیر طبیعی را منتقل میکند. پارچهی سوییت نام رایج این پارچه در زبان فارسی است.
پارچه جیر مصنوعی از لحاظ نوع نگهداری و دوام نسبت به جیرهای طبیعی بادوامتر هستند. پارچه جیر مصنوعی در دوخت انواع لباس، کیف و کفش (به خاطر مقاومت بالا) کاربرد دارد.
پارچه جیر مصنوعی موجود در بازار ایران به دو دستهی پارچه سوییت پشت ساتن و پارچه سوییت پشت غواصی تقسیم میشوند. پارچه سوییت پشت ساتن بدون خاصیت کشپذیری هستند و نسبت به پارچه سوییت پشت غواصی از ضخامت کمتری برخوردار هستند. پارچهی سوییت پشت غواصی خاصیت کشسانی خوبی دارد؛ انتخابی مناسبی برای فصل سرد است و ضخامت بالاتری دارد.
همانطور که گفته شد، پارچه جیر طبیعی معایبی هم دارد. به همین منظور برای استفادهی روزانه مناسب نیستند. اما در مقابل، پارچه جیر مصنوعی (پارچهی سوییت)، بهترین گزینه به شمار میرود زیرا دوام بیشتری نسبت به جیر طبیعی دارد.
تمیز کردن پارچه جیر مصنوعی (پارچهی سوییت)، نسبت به جیر طبیعی آسانتر است و با ماشین لباسشویی و به صورت خانگی قابل شستشو است. همچنین در برابر چینخوردگی و تاشدگی مقاومتر هستند.
انواع پارچه جیر
1.پارچه جیر طبیعی
در حالی که جایگزینهای زیادی برای پارچه جیر در بازار وجود دارد، فقط محصول تولید شده از حیوانات را میتوان به عنوان جیر اصلی معرفی کرد.
2. اولترا سوئیت (جیر مصنوعی)
اولترا سوییت یکی از اولین جایگزینهای جیر بود که وارد بازار شد و در سال 1970 توسط دانشمند ژاپنی Miyoshi Okamoto ابداع شد. اکثر اشکال اولتراسوید از 80٪ میکروفیبر پلیاستر و 20٪ پلاستیک پلیاورتان تشکیل شده است. بر خلاف جیر طبیعی، اولترا سوییت را میتوان شست و خشک کرد. این پارچه کاربردهای وسیعی از جمله مصارف صنعتی و مصرفی دارد.
3. آلکانترا
Alcantara نام تجاری دیگر Ultrasuede است. این پارچه به عنوان بخشی از سرمایهگذاری مشترک بین صنایع Toray ژاپن و شرکت ایتالیایی Alcantara تولید شد. پارچهی جیر آلکانترا عملاً مشابه Ultrasuede است و مانند این پارچهی مصنوعی، قابل شستوشو در ماشین لباسشویی است. در حالی که Ultrasuede بیشتر در مصارف صنعتی و مصرف عمومی استفاده میشود، آلکانترا بیشتر در داخل خودروهای مجلل و آسترهای کیف دستی طراحان یافت میشود.
4. جیر بافته نشده
پارچهی جیر بافتهنشده از نظر ظاهر و ماهیت بسیار شبیه چرم است، بنابراین باید با آن مانند چرم (در خیاطی) رفتار کنید؛ اما تفاوت در این است که مراقبت از جیر بافتهنشده آسانتر است و میتوانید آن را بشویید. جیر بافتهنشده در شستوشو جمع نمیشود؛ لبههای آن نیز فرسوده نمیشود و از نظر قیمت هم جیر بیبافت گرانتر است.
5. ابریشم جیر/ پنبه جیر
زمانی که ابریشم و پنبه تحت یک فرآیند شیمیایی خاص قرار میگیرند، بافتی مشابه بافت جیر پیدا میکنند. پارچهی سوییت از جنس ابریشم دارای تمام ویژگیهای ابریشم است. پارچهی سوییت از جنس پنبه جیر نیز مانند ابریشم، تحت یک فرآیند شیمیایی قرار گرفته است که سطح بیرونی آن را زبر میکند تا شبیه جیر شود. برخلاف جیر معمولی، میتوان این دو پارچه را با ماشین لباسشویی به راحتی شست.
راهنمای شستشوی پارچه سوییت
پارچهی جیر را بشوییم؟ قبل از جواب به این سوال لازم است بدانید آیا پارچهی لباس شما از جنس جیر طبیعی است یا مصنوعی.
پارچهی جیر مصنوعی (پارچهی سوییت) را با دمای پایین، دستور شستوشوی دستی و بدون استفاده از خشککن لباسشویی بشویید. اتوکشی و خشک کردن لباس بسیار اهمیت دارد. لباسِ از جنس سوییت خود را روی سطح صافی پهن کنید تا خشک شود؛ سپس برای اتوکشی از پارچهای به عنوان لایهی محافظ استفاده کنید تا رد اتو روی لباس باقی نماند.
پارچه جیر طبیعی نگهداری و شستشوی پیچیدهتری دارد. در زمان استفاده، دقت لازم را داشته باشید تا به راحتی لباس شما کثیف نشود؛ اما به هر حال در صورت نیاز به شستشو، حتما لباس خود را به یک متخصص بسپارید. پارچهی لباس شما یک پارچهی لوکس و نفیس است که به راحتی قابل شستشو نیست.
نحوهی تشخیص جیر اصل از مصنوعی
لمس کردن سطح پارچه برای تشخیص پارچهی جیر اصل
جیر اصل لطیف و نرم و کمی پرزدار است. وقتی با دست روی آن بکشید، رنگ آن کمی تغییر میکند و اثری از رد دست باقی میماند.
بوی چرم برای تشخیص پارچهی جیر اصل
جیر اصل و طبیعی از پوست حیوانات (معمولاً گاو یا بز) تهیه میشود، در نتیجه بوی خاص چرم طبیعی را دارد.
جیر مصنوعی یا پارچهی سوییت معمولاً بوی پلاستیک یا مواد شیمیایی میدهد.
توجه به لبههای بریدهشده برای تشخیص پارچهی جیر اصل
لبهی جیر طبیعی معمولاً خام و بدون روکش پلاستیکی است. در جیر مصنوعی ممکن است لبهها صاف یا حتی با روکشی از جنس پلاستیک پوشیده (لمینیت) شده باشد.
توجه به قیمت برای تشخیص پارچهی جیر اصل
جیر طبیعی قیمت بالایی دارد، اگر قیمت پارچهی فروشنده پایین باشد (نسبت به برند یا کیفیت کلی کالا) باید به اصل بودن و جنس آن پارچه شک کنید.
پارچه جیر چگونه بر محیط زیست تأثیر می گذارد؟
به طور کلی، پارچه جیر تأثیر ناچیزی بر محیط زیست دارد. از آنجا که این نوع پارچه یک الیاف طبیعی حیوانی است، زیست تخریبپذیر است؛ به این معنی که جیر در اکوسیستم زمین جمع نمیشود یا به بحران میکروفیبر کمک نمیکند.
با این حال، فعالان حقوق حیوانات و سایر نهادهای مرتبط، نگرانیهایی را در مورد رفتار با حیواناتی که برای تولید پارچه جیر استفاده میشوند، مطرح کردهاند. برای آنها، به ویژه این واقعیت نگرانکننده است که حیوانات برای تولید پارچههای چرمی باید کشته شوند. در بیشتر موارد، هنگام برداشت چرم از سایر قسمتهای حیوان نیز استفاده میشود؛ اما در شرایط نادر، باقیماندهی حیوان دور ریخته میشود.
تولید حیوانات برای اهداف چرمی تنها زمانی از نظر زیستمحیطی پایدار است که از کل حیوان استفاده شود. حیواناتی که برای تولید چرم استفاده میشوند، مانند گوسفند، گاو و بز، مقادیر زیادی غذا و آب مصرف میکنند و پرورش حیوانات بزرگ میتواند تأثیر مخربی بر خاک و شرایط محیطی اطراف داشته باشد.
صرف نظر از نگرانیهای اخلاقی و آلودگی زمین، تولید محصولات چرمی مانند جیر یکی از سازگارترین انواع نساجی با محیط زیست است. کشت الیاف گیاهی عموما مستلزم استفاده از آفتکشها و کودهای شیمیایی است و تولید الیاف مصنوعی عموما مستلزم استفاده از سوختهای فسیلی است و این الیاف قابل تجزیهی زیستی نیستند.
از آنجا که الیاف حیوانی، مانند جیر، تجدیدپذیر و زیست تخریبپذیر هستند، تا زمانی که تکنیکهای پرورش و تولید مناسب رعایت شود، اثرات زیستمحیطی ناچیزی دارند. تولید جیر ذاتا از نظر زیستمحیطی پایدار نیست، اما تولیدکنندگان این الیاف باید از روشهای سختگیرانهی کشاورزی ارگانیک استفاده کنند تا از هرگونه تأثیر منفی زیستمحیطی قابل اجتناب، جلوگیری شود.
منابع:
fabriclore.com
sewport.com
sewguide.com
