پترا فاگرستروم (Petra Fagerstrom)، طراح سوئدی با سابقهی همکاری با برندهایی مانند Balenciaga و Acne در کالکشن فارغالتحصیلی خود از دانشگاه سنترال سنت مارتینز (Central Saint Martins) با عنوان Recollection//404، نهتنها پیام سیاسی روشنی ارائه میدهد، بلکه با بهرهگیری از ابزارهای دیجیتالی و فناوریهای نوین، به بازتعریفی از زن سنتی و حافظهی جمعی در عصر الگوریتمها میپردازد. در این مطلب به تکنیکهای استفادهشده در کالکشن فاگرستروم میپردازیم.
نگاهی به مفهوم کالکشن Recollection//404
Fagerstrom در کالکشن خود به این ایده میپردازد که اگر هوش مصنوعی بخواهد دوران حاضر را در آینده به یاد آورد، ممکن است با خطا و تحریف، آن را بازسازی کند. او از رمان «کلارا و خورشید» نوشتهی کازوئو ایشیگورو Kazuo Ishiguro الهام گرفته است -رمانی که به رابطهی انسان، تکنولوژی و هوش مصنوعی و تأثیر آن بر احساسات انسانی میپردازد- و با نگاهی انتقادی به ترندهایی مانند «زن سنتی» (Trad Wife) و «دختر تمیز» (Clean Girl)، بازنمایی زن محافظهکار در مد را بررسی میکند.
فاگرستروم همچنین از فیلمهایی چون The Stepford Wives و Safe الهام گرفته تا احساس بیگانگی، نظم ساختگی و نوستالژی معیوب را به تصویر بکشد. او در طراحی لباسهای کالکشن Recollection//404، به عمد از المانهای کلاسیکی مانند ژاکت بار (Bar Jacket) معروف دیور و کت تویید (tweed coat) شنل استفاده میکند، تا با تکنیکهایی خاص، صلابت و معنای این پوششها را زیر سؤال ببرد.
تکنیک trompe l’oeil چیست؟
تکنیک trompe l’œil که در زبان فرانسوی به معنای «فریب چشم» است، یکی از روشهای کلیدی مورد استفاده در کالکشن Fagerstrom است. این تکنیک ریشه در نقاشی کلاسیک اروپایی دارد که هدف آن ایجاد توهم بصری برای واقعی جلوه دادن یک تصویر دوبعدی است. تکنیک ترومپ لوی در نقاشیهای دورهی رنسانس و باروک رایج بود؛ جایی که هنرمندان با بازی نور و سایه و پرسپکتیو، بیننده را فریب میدادند تا نقشهای روی سطح صاف را سهبعدی احساس کند.
تکنیک trompe l’oeil در طراحی لباس
با ورود ترومپ لوی به عرصهی مد، طراحان لباس از آن برای ایجاد سطوح مجازی، حجمهای غیر واقعی، و بافتهایی استفاده میکنند که در واقعیت وجود ندارند. اولین بار طراحانی مانند السا اسکیاپارلی (Elsa Schiaparelli) در اواخر دههی۲۰ میلادی از این تکنیک در طراحی لباس استفاده کردند، اما امروزه با کمک فناوری دیجیتال، ترومپ لوی وارد مرحلهی جدیدی از دقت، عمق و تعامل شده است.
توهم بصری در کالکشن Recollection//404
پترا فاگرستروم در چند سال گذشته، بخش زیادی از فعالیت خود را به توسعهی تکنیکی در پلیسهکاری اختصاص داده که به لباسها جلوهای لنزیشکل (lenticular) میبخشد؛ یعنی ظاهری که با حرکت مدل یا بیننده تغییر میکند و نمایی چند بعدی از لباس ایجاد میکند. این تکنیک که با عنوان پلیسهکاری لنتیکولار (lenticular pleating) شناخته میشود، یکی از مهمترین نوآوریهای نساجی در کالکشن Recollection//404 اوست. فاگرستروم با بهرهگیری از این تکنیک، موفق شده جلوهای شبیه به انیمیشن روی سطح پارچه خلق کند.
نقش AI و نرمافزار clo3d در کالکشن فاگرستروم
Petra Fagerstrom با هوشمندی از هوش مصنوعی در فرآیند طراحی بهره گرفته است. برای طراحی یکی از لباسها، از الگوریتم هوش مصنوعی در تولید الگو استفاده کرده؛ اما نتیجهی نهایی به عمد ناقص و ناهماهنگ باقی مانده است. درزهای اشتباه، پنلهای جابهجا و ساختاری ناقص به عنوان بخشی از بیانیهی انتقادی او نسبت به درک ناقص فناوری از انسان و بدن است. در کنار آن، او از نرمافزار طراحی سهبعدی Clo3D برای شبیهسازی لباسها، طراحی الگوها و ایجاد توهم روی پارچهها بهره برده است.
کت تویید (tweed) در این کالکشن، الهامگرفته از نحوهی عملکرد هوش مصنوعی است که چون ساختار لباسها را نمیفهمد، معمولاً اجزا را به شکل غیرمنطقی با هم ترکیب میکند؛ با اینوجود رندرها واقعی و ملموس به نظر میرسند. فاگستروم در اینباره میگوید: “من تلاش کردم این نوع ترکیب نامتعارف لباسها را تقلید کنم و با تغییر دادن سیلوئت مرجع به کت، حالت جدیدی ایجاد کنم. اگرچه کت هنوز حاوی بخشهایی از ساختار Bar Jacket است، اما سیلوئت نهایی کاملاً دگرگون شده است.”
در کالکشن فاگرستروم استفاده از کلوتریدی نهتنها جنبهای تکنولوژیک به کار او میدهد بلکه به او اجازه میدهد تا با دقت بالا جلوههای حرکتی و بصری، مثل تأثیر حرکت پا روی دامن یا ناپدید شدن ژاکت را بازسازی کند.
هدف از اجرای این تکنیکها چیست؟
تمام این تکنیکها، از پلیسههای متحرک تا اختلالات تصویری هوش مصنوعی به هدفی واحد اشاره دارد: بازتعریف زن سنتی و خلق تصویری از زن مدرن که از نوستالژیهای محدودکننده عبور کرده است. فاگرستروم تلاش میکند با استفاده از خطا، تحریف و تکنیکهای دیجیتالی، تصاویری جدید از زن خلق کند؛ زنانی که نه تمیز و مطیع، بلکه جسور، بیشرم و ساختارشکن هستند. او با تکنیکهای پلیسه کردن پارچه و trompe l’oeil حافظههای جعلی، رؤیاها و احساس شرم فرهنگی را بازآفرینی میکند.
سخن پایانی
کالکشن Recollection//404 چیزی فراتر از یک پروژهی دانشجویی است؛ این مجموعه، مرزهای میان مد، فناوری، جنسیت و نمادها و روایتهای فرهنگی را درهم میشکند. پترا فاگرستروم با بهرهگیری از تکنیکهایی چون چاپ دیجیتال تصویری روی پارچه، شبیهسازی در کلوتریدی، پلیسهکاری پارچه و استفاده از هوش مصنوعی برای طراحی لباس، به ما نشان میدهد که طراحی لباس در قرن ۲۱ میتواند ابزاری برای پرسشگری فرهنگی و اجتماعی باشد.
منابع
www.vogue.com
1granary.com
www.dazeddigital.com
