فهرست عنوان‌ها

در طول تاریخ، اولین تمدن‌ها همیشه مایه شگفت‌زدگی تاریخدانان و باستان شناسان بوده‌اند. اغلب در این تمدن‌ها، پدیده‌ها و فعالیت‌هایی دیده می‌شود که توضیح دادنشان بسیار سخت و گاهی غیرممکن است. مانند مصریان باستان که اهرام ثلاثه و چینی‌ها که دیوار چین را ساختند. هردوی این سازه‌ها از شگفتی‌های تاریخ بشریت هستند و با گذشت هر سال، توضیحی جدید یا تئوری‌های تازه‌ای پدید می‌آیند.
حال، در میان تمام تمدن‌های اولیه، قومی از افراد وجود داشتند که به جای خشکی، دریاها و اقیانوس‌ها را محل زندگی خود قرار می‌دادند و در جزایر این دریاها تمدن خود را بنا می‌کردند. این داستان مردم اقیانوسیه است که از جزایر آسیای شرقی به اقیانوس‌ آرام و جزایری مانند استرالیا سفر می‌کردند.
در این مطلب، با پوشاک و فرهنگ تمدن اقیانوسیه و استرالیا آشنا می‌شویم و به سیر تکامل آن می‌پردازیم.

آشنایی با تاریخچه اقیانوسیه و استرالیا

پیش از اینکه به پوشاک و فرهنگ اقیانوسیه بپردازیم، لازم است که با تاریخ، ماهیت و منشأ تمدن این منطقه آشنا شویم. با اینکه در میان مردم اقیانوسیه شباهت‌های زیادی دیده می‌شود، مردم این منطقه هرکدام زبان، فرهنگ، پوشاک و سبک زندگی متفاوتی دارند. اما با این حال، ما به عنوان کسانی که با اقیانوسیه غریبه هستیم، اقوام این منطقه را در یک دسته جای می‌دهیم.
به خاطر شرایط جغرافیایی و محیطی، اقوام این منطقه اغلب به یک شکل زندگی می‌کنند، اتکای زیادی بر ماهی‌گیری وجود دارد، به خاطر هوای گرم و مرطوب جزایر، لباس‌ها شباهت زیادی به همدیگر دارند و…

قبایل مختلف در اقیانوسیه

 

قبایل مختلف در اقیانوسیه

مهاجرت انسان‌ها به اقیانوسیه

داستان سکونت انسان‌ها در جزایر اقیانوسیه، داستانی پیچیده از مهاجرت‌های پی در پی آسیایی‌ها، آفریقایی‌ها به این جزایر است که در هرکدام از این روایات، دنیایی از شگفتی‌ها نهفته است.
هزاران سال پیش از میلاد مسیح و در دوران عصر یخی، هزاران نفر از انسان‌های ساکن آسیا که خود از آفریقا به این قاره مهاجرت کرده بودند، از طریق پل‌های زمینی که در آن زمان هنوز وجود داشتند به جزایر شمال استرالیا مانند مالزی، تایلند، تایوان و بسیاری دیگر مهاجرت کردند و در آنها ساکن شدند.
بین چهل تا شصت هزار سال پیش، اولین اجداد مردم استرالیا و جزایر جنوب شرق آسیا در این مناطق ساکن شده و پس از گذشت بیست تا سی هزار سال، این افراد به سمت جزایر شرقی مهاجرت کردند تا تمدن خود را گسترش دهند. با ساکن شدن این افراد به مدت بیست و پنج هزار سال، ترکیباتی در ژنتیک و فرهنگ جزیره نشینان رخ داد که دلیل اصلی تنوع بی‌پایان در این منطقه است.
تنها پنج هزار سال پیش بود که ساکنان برخی از این جزایر که اجداد مشترکی داشتند، تصمیم به مهاجرت دوباره گرفته و به سوی جزایر آسیای جنوب شرقی حرکت کردند. پس از گذشت زمان کمی، این افراد به سوی شرق حرکت کرده و در گینه نو و جزایر ملانزی واقع در شمال استرالیا ساکن شدند. این مردم به عنوان “لاپیتا” Lapita شناخته می‌شدند.

تصویری از یک مرد لاپیتا

 

تصویری از یک مرد لاپیتا

مردم لاپیتا، بهترین دریانوردان تاریخ

در طول تاریخ، مردم اقیانوسیه را بیش از هرچیزی، به یک پدیده می‌شناسند.  آن هم مهارت خارق‌العاده این افراد در قایق‌رانی، مسیریابی و… است. سفر در اقیانوس آرام، حتی با تجهیزات امروزی کار بسیار سختی است که به مهارت، دقت، قدرت بدنی و شناخت زیادی از محیط نیاز دارد. مردم اقیانوسیه، به خصوص مردم لاپیتا دو تا سه هزار سال پیش از میلاد مسیح، این دریاها را در جست و جوی جزایر جدید می‌پیمودند.

مهارت ساخت قایق در بین مرد اقیانوسیه

در جزایر، برای ساختن قایق‌هایی که با نام کانو (Kanoo) شناخته می‌شوند، تمامی اعضای قبیله یا روستا گرد هم می‌آمدند تا این قایق‌ها را بسازند. قایق‌سازان مشغول به جمع آوری مواد و ساختن قایق‌ها می‌شدند و همگی به کمک آنها می‌آمدند. رقاص‌های هولا Hula، سرود خوان‌ها و شامَن‌های قبیله برای متبرک کردن قایق‌ها سرود می‌خواندند، می‌رقصیدند و انواع مراسم را اجرا می‌کردند. مردان تنومند تنه درخت‌ها را به بدنه قایق‌هایشان تبدیل می‌کردند، زنان و کودکان هم مشغول به جمع‌آوری غذا و آذوقه برای سفرهای طولانی می‌شدند.

مسیریابی در بین امواج خروشان

پس از اتمام ساخت قایق‌ها، افراد راهی دریا می‌شدند و سفری طولانی را شروع می‌کردند. در این سفرها بود که مهارت اصلی مردم اقیانوسیه، خود را نشان می‌داد، و آن چیزی نیست جز مسیریابی. امروزه هزاران وسیله برای این امر وجود دارد اما جزیره نشینان، ابزار متفاوتی را استفاده می‌کردند.
گاهی اوقات دست‌هایشان را بر روی ستارگان می‌گذاشتند و با حفظ کردن صور فلکی، موقعیت خود را در دریا پیدا می‌کردند. به کمک همین امر، قطب نمایی از ستارگان را می‌ساختند که حتی امروزه هم دقیق و کارآمد است. مسیریابان جدا از ستارگان، از موقعیت خورشید برای پیدا کردن شرق و غرب، دمای آب و تشکل ابرهای مختلف برای یافتن خشکی، الگو سازی از رفتار و پرواز پرنده‌ها برای اندازه گیری فاصله خود با خشکی و چندین روش دیگر استفاده می‌کردند.

تبحر جزیره نشینان، به خصوص لاپیتا‌ها در مسیریابی و دریانوردی باعث می‌شد که فاصله‌های زیادی را در اقیانوس آرام طی کنند و جزایر دور دست این دریای غول پیکر را، خانه‌ای جدید برای خود قرار دهند. به لطف این سفرهای طولانی، جزیره نشینان منطقه وسیعی از اقیانوس آرام را به سلطه خود درآوردند و در نیوزیلند، استرالیا، جزایر غرب آمریکا مانند راپانویی (Easter Island)، هاوایی و بسیاری دیگر ساکن شدند.

شواهدی هم وجود دارد که می‌گوید جزیره نشینان اولین کسانی بودند که به قاره آمریکا رسیدند و به گونه‌ای از اجداد بومی‌های آمریکا محسوب می‌شوند؛ گرچه این موضوع هنوز نهایی نشده و همچنان در دست تحقیق است.

 اما تمام این اطلاعات چگونه در دسترس جوامع امروزی قرار دارد؟

جزیره نشینان، اقوامی بودند که به نوشتن و ثبت کتبی رویدادها علاقه چندانی نداشتند و بیشتر عادت آن‌ها را به شکل شفاهی توضیح می‌دادند. اروپاییان که در پی تصرف سرزمین‌های دوردست بودند، به استرالیا و جزایر اطراف می‌رفتند و برای آشنایی با مردم جزیره نشین، داستان‌های آن‌ها، سبک زندگی، فرهنگ، زبان و پوشاک‌شان را از زبان خود این افراد می‌شنیدند.

بنابراین، بیشتر شواهدی که از جزیره نشینان در دست است، از زبان و دید اروپاییانی است که به تازگی با این افراد دیدار کرده بودند.
یکی از روش‌های جذابی که برای راستی آزمایی این روایت‌ها استفاده می‌شد، این بود که روش‌های دریانوردی و سایر کارهای فنی جزیره نشینان، توسط محققان مورد آزمایش قرار می‌گرفتند. یعنی محققان با استفاده از راهنمایی و دانش جزیره نشینان، به ساخت قایق‌های باستانی می‌پرداختند و آنها را راهی اقیانوس آرام می‌کردند.

به لطف همین آزمایش‌ها بود که محققان، تعاریف و توضیحاتی کامل و جامع از طرز کار تمدن جزیره نشین به دنیا ارائه دادند. این آزمایش‌ها تنها به دریانوردی محدود نمی‌شد و در بسیاری از پدیده‌های دیگر انجام می‌گرفت.

دریانوردی جزیره نشینان

 

دریانوردی جزیره نشینان

فرهنگ و هنر در میان مردم جزیره نشین

همانطور که گفته شد، جزیره نشینان مسافت پهناوری از اقیانوس آرام را پیموده و در جزایر کوچک و بزرگ آن ساکن می‌شدند. این امر باعث می‌شد که مردم، منطقه وسیعی از اقیانوسیه را پوشش دهند و ساکنان این جزایر هرکدام فرهنگ و زبان خود را خلق نمایند.
فاصله‌ی زیادی که در میان این جزایر وجود داشت، علت این پراکندگی بود. امروزه، مردم این جزایر و کشورها با اینکه اجداد مشترک دارند، کشورهایی مجزا هستند که هرکدام به زبان‌های مختلفی سخن می‌گویند و عقاید متفاوتی دارند.

این تفاوت‌ها به این معنی نیست که جزایر اقیانوسیه کاملا از هم جدا هستند بلکه آثار زیادی از یک تمدن واحد در میان آنها دیده می‌شود. فرهنگ اصیل جزیره نشینی که از جزایر شرق آسیا تا جزایری مانند هاوایی و آمریکای جنوبی حاکم بود، از نفوذ اروپاییان در امان نبودند.
این اولین باری نیست که به ماجراجویی‌های اروپا اشاره می‌‌گردد چون در هرگوشه‌ای از دنیا، رد پای این تمدن دیده می‌شود. گاهی این تاثیرات سازنده هستند و گاهی مخرب. البته تاریخ ثابت کرده که تأثیر اروپا بر فرهنگ‌های بومی، بیشتر مخرب بوده‌اند و فرهنگ مردم اقیانوسیه، استرالیا، نیوزیلند و… برخی از مواردی هستند که بیشترین تأثیر را از اروپا گرفتند.

فرهنگ جزایر اقیانوسیه به چه صورت است؟

اقیانوسیه به چهار قسمت پُلی‌نزی، مِلانزی، میکرونزی و اُسترانزی تقسیم شده است که هرکدام از آنها دارای فرهنگی منحصر به فرد هستند. اما در مقاطعی خاص، فرهنگ این مناطق به عنوان یک پدیده واحد عمل می‌کند که دارای ویژگی‌های مشترکی است.

چند نکته‌ی مهم:
مردم اقیانوسیه، اغلب آثار خود را بر مواد آسیب‌پذیر ثبت کرده و عادت به مکاتبه وقایع و رویدادها نداشتند. بنابراین، بسیاری از موضوعات زیر همچنان موضوع بحث جمعی از دانشمندان و تاریخدانان است. برخی از اطلاعاتی که ذکر خواهند شد به طور کامل تایید یا رد نشده. البته، شایان ذکر است که اکثریت این موضوعات تایید شده و از منابع معتبر و آکادمیک می‌باشند.

منشا فرهنگ مردم جزایر اقیانوس آرام

فرهنگ‌ جزایر اقیانوس آرام، از سرزمین‌های آسیای جنوب شرقی نشأت می‌گیرد. اما با این حال به دلیل مهاجرت‌های پی در پی و ایجاد فاصله‌های زیاد میان مردم، این فرهنگ واحد در هر جزیره و سرزمین به پدیده‌ای جدید و مجزا تبدیل می‌شد. دین و عقاید روحانی در تمامی جزایر اقیانوسیه، در دیدگاه‌های طبیعت‌گرا، شامَنیسم و پرستش ارواح اجداد خلاصه می‌شود.
از جزایر شرق آسیا تا غرب آمریکای شمالی و جنوبی، همه‌ی اقوام، دین یا عقاید مشترکی داشتند که نسبت به جغرافیا و سایر عوامل، تغییراتی در آنها ایجاد می‌شد.

شامن‌های استرالیایی، درحال نواختن

 

شامن‌های استرالیایی، درحال نواختن “دیجیریدو” که یکی از فعالیت‌های روحانی در اقیانوسیه محسوب می‌شود.

دیدگاه‌های طبیعت‌گرا و پرستش نشانه‌های طبیعت

 اقوام جزیره نشین و استرالیایی از معدود مردمی هستند که دیدگاهی پیچیده و متصل به طبیعت دارند. پدیده‌های طبیعی در میان این مردم معانی عمیقی دارند. از فوران آتشفشان‌ها گرفته تا طوفان‌های دریایی و بسیاری دیگر. جزیره نشینان، احترام زیادی به این پدیده‌ها قائل بودند. باور داشتند که اعمالشان تاثیرات و پیامدهای متعددی در طبیعت دارد.
حال، در میان این عقاید، مردم اقیانوسیه معبودهایی را در نظر می‌گرفتند که هرکدام، نمادی از پدیده‌های طبیعی بودند؛ پدیده‌هایی مانند مرگ، زندگی، باروری، آتشفشان، دریاها و بسیاری دیگر. گاهی اوقات هم خدایان یا معبودهایی برای امور انسان‌ها در نظر گرفته می‌شدند؛ مانند حاکمانی که به مقام الهیت می‌رسیدند یا موجودات ماورایی که هرکدام نمادی برای پدیده‌ای به خصوص بودند.

شامنسیم در اقیانوسیه

در اکثر تمدن‌های باستانی، افرادی وجود داشتند که تخصصشان ارتباط با ارواح و ماوراءالطبیعه بود. این افراد که “شامَن” Shaman نامیده می‌شدند با استفاده از کیمیا گری، متُدهای روانی و مصرف مواد توهم زا، خود را به دنیای ارواح متصل می‌کردند و با وارد شدن به خلسه، به امور به خصوصی می‌پرداختند.
شامن‌ها کارشان این بود که با استفاده از قابلیت‌های خود، افراد را نفرین کنند یا نفرین‌ها را از افراد بردارند، وقایع آینده را پیشگویی کنند. باعث بارش باران شوند، مشکل باروری افراد را حل کنند، به جنگجویان، قدرت بدنی و روانی ببخشند و بسیاری دیگر.

 البته تا اینجا باید متوجه شده باشید که امروزه تمام فعالیت‌های یک شامن باستانی، خرافی و غیرعقلانی به نظر می‌رسند. اما در آن دوران، علم، همان جادوگری یا شامنیسم محسوب می‌شد. باور عمیق افراد به شامن‌ها و اعمالشان، باعث می‌شد که این جادوگران در روستاها صاحب اعتبار و قدرت زیادی بشوند.

اکثر مواقع، شامن‌ها دست راست روسای قبایل محسوب و امور درمانی و روحانی روستا‌ها را به عهده می‌گرفتند. حال، از جزئیات شامنیسم در اقیانوسیه اطلاعات قاطعی وجود ندارد اما در موجودیت این افراد در میان قبایل و روستاهای اقیانوسیه هیچ شکی وجود ندارد. دلیل آن این است که شامنیسم از اصلی‌ترین فعالیت‌ها در این منطقه محسوب می‌شد که بیشترین نمونه‌های آن را در استرالیا می‌توان یافت.
همچنین در میان آثار هنری که از تمدن‌های باستانی اقیانوسیه یافت شده می‌توان به اشیا، مجسمه‌ها و نقاشی‌هایی اشاره کرد که انحصارا برای مراسم روحانی استفاده می‌شدند. این قطعی است که شامنیسم بخش بسیار مهمی از فرهنگ اقیانوسی و استرالیایی بوده و نویسندگان متعددی وجود دارند که عمیقا به این موضوع پرداخته‌اند.

تصویری از یک شامن جزیره نشین

 

تصویری از یک شامن جزیره نشین

پرستش معبودها و ارواح اجداد

در جوامع اقیانوسیه، عقیده‌ای وجود دارد که در آن، اعمال افراد همیشه باید در راستای خشنودی ارواح اجداد و معبودان باشد و در غیر این صورت، نفرین‌های متعددی راهی زندگی این افراد می‌شود و گاهی اوقات هم قبایل و سرزمین‌ها به کلی نفرین می‌شوند. جزیره نشینان در اکثر کارهایشان به این موضوع دقت زیادی می‌کردند و حفظ آبروی اجداد، امری بود که بسیار جدی گرفته می‌شد.

هنر در جزایر اقیانوس آرام

هنر در جزایر اقیانوس آرام، موضوعی بسیار گسترده است که میتوان چندین مطلب درباره آن نوشت. این منطقه از سیاره که یک سوم مساحت کل زمین را تشکیل می‌دهد، میزبان بیش از ۱۸۰۰ فرهنگ و بیش از ده هزار جزیره است و در میان هرکدام از این فرهنگ‌ها، صدها زبان متفاوت وجود دارد. هنر هم در این تنوع و گستردگی سهیم است و می‌توان گفت که هر جزیره، سبک منحصر به فرد خود را دارد.
  اما نکته اینجاست که هنر اقیانوسیه، بیشتر، از دیدگاه تمدن غرب به ثبت رسیده و دانشمندان هنوز هم در تلاش‌اند تا به تعاریف قاطع و اصیلی از هنر این منطقه سخن بگویند.

اروپاییانی که جزایر اقیانوسیه را میافتند، از هنر و آثار هنری و فرهنگی در این مکان حیرت زده می‌شدند. ولی اشتباهی در کارشان وجود داشت و آن تحریف معانی آثار و تحلیل‌های پر از اشتباه بود. سپس این اشتباهات به ثبت می‌رسیدند و از آن به عنوان اطلاعات صحیح و قاطع استفاده می‌شد.
 به عبارتی دیگر، تعریف و تحلیل‌هایی که امروزه از هنر اقیانوسیه وجود دارد، تا حدودی با واقعیت مغایرت دارد. اما امروزه با گذشت هر زمان، اصلاحات متعددی در این تعاریف به وجود می‌آید که مفهوم هنر در اقیانوسیه را تکمیل و تعاریفی درست از آن ارائه می‌دهند.

مجسمه‌هایی از خدایان و معبودهای مربوط به جزیره هاوایی

 

تاریخ هنر اقیانوسیه

با وجود اینکه اطلاعات موجود درباره هنر و فرهنگ اقیانوسی ضد و نقیض‌اند و دخالت‌های متعددی از طرف غربی‌ها در آن صورت گرفته، سوالی که پیش می‌آید این است که هنر در اقیانوس آرام چه هویتی دارد؟ ماهیت آن چیست؟ چه معانی در آثار هنرمندان جزیره نشین نهفته است و…

آثار هنری در هنر اقیانوسیه

آثار هنری در هنر اقیانوسیه، تا حد زیادی در مجسمه سازی، کار بر سنگ و چوب و تزئینات مختلف خلاصه می‌شود. نکته‌ بسیار مهمی وجود دارد و آن این است که قدیمی‌ترین آثار موجود در هنر اقیانوسیه، به قرن‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی برمی‌گردند. موادی که هنرمندان جزیره نشین برای خلق آثار، استفاده می‌کردند، از موادی تشکیل می‌شد که به راحتی قابلیت تجزیه و تخریب‌پذیری بالایی داشتند. به همین خاطر، اکثریت آثاری که در دست هستند، عمرشان به حداکثر دویست سال می‌رسد.

اما در میان تمام آثاری که ازبین رفته‌اند، این نقاشی‌های دیواری استرالیا هستند که با وجود گذشت حدود پنجاه هزار سال، هنوز هم سرجای خود بر دل کوهستان‌های استرالیا نقش بسته‌اند. به تخمین باستان شناسان، این نقوش، بیست هزار سال از اولین نقاشی‌های دیواری اروپایی قدیمی‌تر هستند. عمر بسیار طولانی آثار هنری استرالیا و اقیانوسیه احتمالا کهن‌ترین و از اولین آثار هنری هستند که به دست بشر خلق شدند.

در کنار نقاشی‌هایی که بر دیواره غارها، صخره‌ها و تخته سنگ‌ها دیده می‌شد، مجسمه‌های کوچک و بزرگی هم وجود داشتند که اشکال متفاوتی داشته و به باور باستان شناسان، این سنگ‌تراشه‌ها و مجسمه‌های ابتدایی، برای اهداف به خصوصی به کار برده می‌شدند که در ذیل به آن می‌پردازیم.

مشهورترین آثار به جا مانده از هنر اقیانوسیه

یکی از مشهور‌ترین آثار به جا مانده از تمدن‌های باستانی اقیانوسیه، مجسمه‌های غول پیکر “موآی Moai” در جزیره راپانویی Rapa nui یا همان Easter Island واقع در شیلی هستند. در کنار مجسمه‌های موآی، هزاران مجسمه و آثار سنگی در جزایری مانند هاوایی و جزایر پلی‌نزی هم وجود دارند که اطلاعات بسیار ارزشمندی از تاریخ این تمدن‌ها را ارائه می‌دهند.

یکی دیگر از روش‌هایی که جزیره نشینان با آن از آثار هنری خود نگه‌داری و محافظت می‌کردند، پنهان کردن‌ آنها در باتلاق‌ها و اتاقک‌های سنگی و خشک بود. جزیره نشینان این کار را هنگام وقوع یک بحران مانند جنگ یا حوادث طبیعی انجام می‌دادند تا از تاریخ، فرهنگ و هویت خود محافظت نمایند.

تصویری از مجسمه‌های موآی، واقع در راپانویی، شیلی

 

تصویری از مجسمه‌های موآی، واقع در راپانویی، شیلی

نقاشی‌های دیواری باستانی در استرالیا

 

نقاشی‌های دیواری باستانی در استرالیا

هویت هنر در اقیانوسیه

حال که با تاریخچه‌ای از هنر در اقیانوسیه آشنا شدیم، وقت آن است که کمی با هویت هنر این منطقه آشنا شویم. با وجود اینکه تاریخ هنر اقیانوسیه بحثی بسیار جذاب و گسترده است، این هویت هنر جزیره نشینان است که آن را نسبت به مناطق دیگر متمایز می‌سازد.
به باور برخی، جزیره نشینان تعریفی از هنر نداشته و چیزی که غربی‌ها به آن هنر می‌گویند، برای مردمان اقیانوسیه چیزی بسیار متفاوت است. اما این عقیده از واقعیت، فرسخ‌ها فاصله دارد چون نگاه جزیره نشینان به هنر، بسیار عمیق، گسترده و متفاوت از استانداردهای غربی است.

می‌توان گفت که در تمدن غرب، هنر، بیشتر جنبه ظاهری داشته و هدف آن به تصویر کشاندن چیزهای مختلف است. اما در اقیانوسیه، هنر فراتر از به تصویر کشاندن پدیده‌ها می‌رود. آثار هنری تلاش می‌کنند که تصویری از یک پدیده، ایده و معنا ارائه دهند. همچنین، جزیره نشینان استانداردهای بسیار خاصی برای ارزیابی و تحلیل آثار خود و اجدادشان را دنبال می‌کردند که با استانداردهای غربی تفاوت‌های چشمگیری داشتند.

با اینکه در تمدن غرب، هنر بیشتر به ظاهر و زیبایی یک اثر توجه دارد، در اقیانوسیه، آثار، علاوه بر ظاهر، بر صحیح بودن تصویر، معنای اثر، رابطه روحانی افراد با آثار و استفاده آن در شرایط مختلف متمرکز است.

چیزی که غربیان در جزایر اقیانوسیه به عنوان “آثار هنری مردم بومی” می‌دیدند، برای اهالی این مناطق، در اصل اشیایی بودند که ارزش‌ها و کاربردهای مختلفی داشتند. از پرستش خدایان و پدیده‌های طبیعی گرفته تا استفاده از آن‌ها به عنوان ابزار برای کارهای مختلف.
مهم‌ترین نکته‌ در هویت هنر اقیانوسیه که باید به یاد داشته باشید، این است که تمامی آثار و اشیا، برای چیزهای متفاوتی استفاده می‌شدند و همه‌ آن‌ها، اهمیت روحانی و عرفانی داشتند. مهم‌تر از همه، تک تک این آثار، از مهم‌ترین دارایی‌های این اقوام و بخش بسیار حیاتی و مهم از جوامع جزیره نشین محسوب می‌شدند.

تصویری از یک رئیس قبیله ساموآیی

 

تصویری از یک رئیس قبیله ساموآیی

ماهیت آثار هنری در جوامع جزیره نشین

هنرمندان اقیانوسیه، چه چیزهایی را به تصویر می‌کشاندند؟

تقریبا تمامی آثار هنری که در فرهنگ‌های جزیره نشین خلق می‌شدند، ماهیت روحانی و مذهبی داشتند که گاهی از آنها برای پرستش و برگزاری مراسم مختلف استفاده می‌شد. در هنر اقیانوسیه، مانند مکان‌های دیگر، آثار هنری، خدایان و شخصیت‌های مذهبی را به تصویر می‌کشند.

در اروپا این امر زیر نظر یک دین و مذهب واحد انجام می‌شود ولی در اقیانوسیه، هر جزیره روش منحصر به فرد خود را در خلق آثار و به تصویر کشاندن چیزها دارند. از متُدهای مختلف ظاهری گرفته تا آیکون‌گرافی و به تصویر کشاندن موجودات ماوراالطبیعه با روش‌های خاص.

موجودات و معبودهای فراطبیعی

یک بخش از آثار هنری اقیانوسیه، انواع موجودات ماوراالطبیعه را به تصویر می‌کشانند و تنوع بسیار گسترده‌ای در این آثار وجود دارد. این موجودات، ضعیف یا قوی، همه جا حاضر، حاضر در مناطق کوچک، اجدادی و غیر اجدادی، بدجنس یا مهربان و… هستند. هر جزیره در فرهنگ خود، تعداد زیادی از این موجودات را مورد پرستش قرار می‌دهند و هرکدام معانی و اهداف خاصی را دنبال می‌کنند.
حال، برای سهولت درک و طبقه بندی این نماد‌ها در هنر اقیانوسیه، آنها را به سه دسته معبودها، اجداد و ارواح تقسیم می‌کنیم.

اجداد: گفته شد که اجداد، بخشی بسیار مهم در فرهنگ و ادیان اقیانوسیه هستند. این افراد، زمانی عضوی از جوامع بوده و برخی از آنها مسئول کارهای بزرگی بودند. در هر صورت، اجداد افراد جزیره نشین به عنوان ارواحی مهربان و نگهبان دیده می‌شوند که با خشنود نگه داشتن‌ آنها، افراد زندگی سالمی خواهند داشت.
نارضایتی ارواح اجداد از اعمال توهین آمیز و شرم آور افراد، می‌تواند باعث ایجاد نفرین و بدشانسی شود.

ارواح: ارواح در ادیان اقیانوسیه نماد‌های فرا طبیعی هستند که ارتباط مستقیمی با بشر ندارند اما انسان‌ها گاهی می‌توانند با برگزاری مراسم مخصوص، کمک این موجودات را فرا بخوانند. این ارواح معمولا سمبل‌هایی از پدیده‌های طبیعی هستند که دارای شکل و فرمی نیمه انسان و نیمه حیوان‌اند.
اما اکثریت ارواح در فرهنگ‌های جزیره‌ای، شر و غیر قابل پیش بینی هستند.

حال، اینجاست که هنرمندان دست به کار شده و با مهارت خود، اشکالی شبیه به این موارد می‌ساختند که از دیدگاه یک فرد غریبه، این آثار چیزی جز مجسمه‌ها و نقوش زیبا نبود. اما به عقیده جزیره نشینان، این آثار، سمبل‌هایی هستند که نماینده ارواح، معبودها و اجدادشان در دنیای مادی می‌باشند.
با فعال سازی این سمبل‌ها بواسطه مراسم و متُدهای روحانی، مانند قربانی یا پیشکش کردن مادیات، قدرت و نیروی این معبودها قابل استخراج و استفاده هستند و از کمک این معبودها در گستره‌ای از کارها استفاده می‌شود؛ از راهنمایی و مشورت گرفته تا شفا و…

تمامی این نقوش و مجسمه‌ها در ساختمان‌هایی بزرگ نگه‌داری می‌شدند که در مراکز روستاها ساخته قرار می‌گرفتند. این ساختمان‌ها که مهم‌ترین اماکن در میان جوامع جزیره نشین بودند، محل پرستش، حکومت و برگزاری انواع مراسم بوده و برای ساخت این معبدها، هنرمندان و صنعت کاران، نهایت مهارت خود را به کار می‌بردند.
اما در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی که تعداد زیادی از جزیره نشینان اقیانوسیه به مسیحیت روی آوردند، این ساختمان‌ها و محتویات درونشان نابود گشتند. حال، در دهه‌های اخیر، تلاش‌های زیادی برای احیای این اماکن مقدس صورت گرفته و تعداد قابل توجهی از این معابد و محتویاتشان به زندگی بازگشته‌اند.

تصویری از یک خانه پرستش در گینه نو

 

تصویری از یک خانه پرستش در گینه نو

هنر در خدمت زیبایی


گفته شد که هنر اقیانوسیه را می‌توان به دو بخش مجسمه سازی و تزئینات تقسیم می‌شود. هنرمندان علاوه بر ساختن سمبل‌های مادی برای معبودان، برای زیبایی خود و افراد جامعه هم آثار متعددی را خلق می‌کردند. با وجود اینکه بهترین جواهرات برای افراد عالی رتبه ساخته می‌شدند، مردم عادی هم از جواهرات و زیورآلات زیبا بهره می‌بردند.
در فرهنگ اقیانوسیه، بدن انسان وسیله‌ای بسیار مهم برای نمایان کردن هنر است و اغلب دیده می‌شود که جزیره نشینان به انواع تزئینات و جواهرات مزین هستند. این زیروآلات اغلب از انواع گُل، برگ، سنگ‌ها و فلزات قیمتی، عاج فیل، سنگ Jade و بسیاری دیگر تشکیل می‌شوند.
اما زیبایی هنر اقیانوسیه به جواهرات و تزئینات بدن ختم نمی‌شود بلکه هنرمندان جزیره نشین، به تزئین انواع اشیا عادت داشتند. قایق‌ها، سلاح جنگجویان، لوازم آشپزی و ابزارآلات همگی با نهایت مهارت و زیبایی مزین می‌شدند. به باور این افراد برخی از این طرح‌ها، نیروی ماوراالطبیعه داشتند و از دنیای معبودان و ارواح، به کسی که این اشیا را استفاده می‌کرد، نیرو بخشیده می‌شد.

رد پای غربی‌ها در هنر اقیانوسیه


به هرگوشه‌ای از دنیا که نگاه می‌کنیم، همیشه رد پای اروپاییان را در پدیده‌های مختلف پیدا می‌کنیم. اقیانوسیه هم از این امر مستثنی نیست و در فرهنگ، هنر و پوشاک این سرزمین‌ها، آثاری زیادی از اقدامات اروپاییان و تمدن غرب پیدا می‌شود. به عنوان مثال، اروپاییان برای درک بهتر منطقه، تمدن اقیانوسیه را به مناطق مختلف تقسیم کرده و برای هرکدام از آنها هویت‌های منحصر به فرد در نظر گرفتند. دلیل این کار دشواری درک منطقه به خاطر وسعت و تنوع بسیار زیاد اقیانوسیه بود.
این امر باعث ایجاد این باور می‌شد که میان مردمان اقیانوسیه، تفاوت‌های بیولوژیکی و اجتماعی زیادی وجود دارد و هرکدام، یک تمدن به خصوص محسوب می‌شود. اما حقیقت این است که تمامی افراد ساکن در این جزایر، از لحاظ ژنتیکی، تا حد زیادی یکی هستند و پایه و اساس مشابهی در فرهنگ، هنر و عقاید دارند.
تقسیم کردن این منطقه به قلمروهای کوچک‌تر مفهوم درستی از تمدن در اقیانوسیه ارائه نمی‌داد و باعث ایجاد سوء تفاهم‌های متعدد در این حوزه می‌شد. اما نکته اینجاست که این تقسیمات، ابزاریست که درک هنر و فرهنگ را در هر منطقه، قابل فهم و امکان طبقه بندی آن‌ها را برای متخصصان ایجاد می‌کند. با اینکه اشتباهات متعددی در این کار وجود دارد، این عمل اروپاییان کار دانشمندان امروز را کمی راحت‌تر کرده.
مانند بسیاری از پدیده‌ها، هنر در اقیانوسیه به دو دوره قبل و بعد از مواجهه با اروپاییان تقسیم می‌شود. پیش از ورود اروپاییان به اقیانوسیه، مردم این منطقه به نوشتن عادت نداشته و عمده آثار هنری و فرهنگی خود را سینه به سینه، به نسل‌های بعد از خود منتقل می‌کردند. این رسم هنوز هم در میان قبایل جزیره نشین مدرن رایج است.
پس از مواجه شدن جزیره نشینان با اروپاییان، تغییرات رادیکالی در مسائل فرهنگی، مذهبی و هنری ایجاد شد که یکی از آنها آشنا شدن این افراد با خط و مکاتبه بود. به واسطه خط، بخش قابل توجهی از فرهنگ و هنر جزیره نشینان به ثبت رسید.

دیدار اروپاییان با اهالی نیوزیلند

 

دیدار اروپاییان با اهالی نیوزیلند

پوشاک در اقیانوسیه.

در هر گوشه‌ای از جهان، پوشاک تاثیرات زیادی از محیط و شرایط اجتماعی می‌پذیرد. به عنوان مثال، بسته به آب و هوای مناطق، تعداد لباس‌هایی که پوشیده می‌شوند، کمتر یا بیشتر می‌شوند. در اقیانوسیه هوا اغلب گرم است و سرما به ندرت در جزایر این منطقه پیدا می‌شود.
اقیانوسیه هم متأثر از این موضوع، پوشاک بسیار خاصی را برای ارائه دارد. نکته اینجاست که به خاطر گرما، چیزی که ما آن را به عنوان “پوشاک” میشناسیم، در اقیانوسیه وجود ندارد. مردان جزیره نشین اغلب کاملا لخت بوده و زنان تنها از دامن‌هایی استفاده می‌کردند که از گیاهان مختلف تولید می‌شدند.
اما این پایان ماجرا نیست. با وجود اینکه جزیره نشینان پوشاک کمی برتن می‌کردند؛ این افراد روش‌ها و متُدهای بیشماری برای تزئین و زیبا سازی پوشاک خود داشتند. دو هزار سال پیش از میلاد مسیح، تکنیک‌های پارچه بافی در فیلیپین و سایر مناطق اقیانوسیه رونق گرفت و پوشاک پارچه‌ای به بخشی مهم از پوشاک جزیره نشینان تبدیل شد.
این پارچه‌ها اغلب از الیاف طبیعی و تنه درختان مختلف تولید می‌شدند. اما چیزی که به پوشاک جزیره نشینان تمایز می‌بخشید، تزئیناتی بود که این افراد بر پارچه‌ها و پوشاک قرار می‌دادند. هنگامی که پارچه‌ها بافته می‌شدند، از اشکال هندسی مختلف برای طراحی آنها استفاده و از رنگ‌هایی چون سبز، آبی، زرد و قرمز به طور فراوان استفاده می‌شد.
پس از اینکه طراحی و بافت پارچه به اتمام می‌رسید، هنرمندان با استفاده از رنگ، مروارید، سنگ‌های قیمتی، انواع فلزات و… به زینت بخشیدن پوشاک می‌پرداختند.

مردان جزیره نشین در پوشاک سنتی

 

مردان جزیره نشین در پوشاک سنتی

نکته: با اینکه اکثریت جزایر اقیانوسیه، آب و هوای بسیار گرمی دارند، جزایری مانند نیوزیلند هم وجود دارند که زمستان‌های بسیار سردی را تجربه می‌کند. اجداد مائوری‌ها (بومی‌های نیوزیلند) که از فیلیپین به این جزیره مهاجرت می‌کردند، برای مقابله با سرمای این جزیره، روش‌های جدیدی برای بافت پارچه ابداع کردند.
مائوری‌ها با بافتن الیافی مانند علف و چندین گیاه دیگر، شنل و رداهایی تولید می‌کردند که تنشان را گرم نگه می‌داشت. در مناطق سردتر هم موادی مانند دسته‌های فشرده علف، موی سگ و… به این رداها و شنل‌ها دوخته می‌شدند تا گرمای بیشتری در اختیار افراد بگذارند. این گرمای اضافه به عنوان تزئینات هم استفاده می‌شدند.
به دلیل مهاجرت‌های اجباری به شهرهای مدرن، مائوری‌ها با فرا رسیدن جنگ جهانی دوم، تولید و طراحی این نوع پوشاک را تا مدتی طولانی، کنار گذاشتند.

جایگاه پوشاک در میان جزیره نشینان  

مانند بسیاری دیگر از تمدن‌ها، جزیره نشینان هم به این موضوع معتقد بودند که برخی تزئینات و پوشاک برای شرایط و افراد خاص هستند و این چیزها نباید توسط فرد اشتباه، در زمان اشتباه استفاده شود. به اعتقاد بومیان، انواع به خصوصی از جواهرات، تزئینات بدنی و پوشاک، دارای قدرت فراطبیعی بوده و قابلیت جذب یا دفع نیروهای خیر و شر را دارند.

جنگجویان، تسلیحات و پوشاک خود را به طرح‌هایی مزین می‌کردند که به اعتقاد خودشان، از آنها محافظت می‌کرد و به آنها قدرت می‌بخشید. روئسای قبایل و شامن‌ها هرکدام پوشاکی به خصوص می‌پوشیدند. “شنل پدر” یا Kahu Huruhuru (کاهو هوروهورو) نمونه‌ای از این پوشاک است که توسط رئسای قبایل مائوری‌ها (Maori) که بومیان جزیره نیوزیلند بودند، پوشیده می‌شد.

در جزایر اقیانوسیه، عقایدی وجود داشتند که پدیده‌هایی مانند مانند مریضی، شانس و… را وابسته به پوشاک، تتو‌ها و در کل ظاهر افراد می‌دانستند. به عقیده بسیاری از جزیره نشینان، مثلا اگر شخصی با لباسی اشتباه وارد یک مکان خاصی می‌شد، احتمال اینکه به مرضی به خصوص دچار شده و یا حتی با مرگ مواجه شود زیاد بود.

مائوری‌ها به همراه Kahu Huruhuru

 

مائوری‌ها به همراه Kahu Huruhuru

تاثیرات غربی‌ها بر پوشاک جزیره نشینان

تمدن غرب، هنگامی که به جزایر اقیانوسیه دسترسی پیدا کرد، تصمیم به ایجاد تغییراتی در فرهنگ، هنر و پوشاک این منطقه گرفت. پوشاک سنتی جزیره‌ای، جای خود را تا حد زیادی به پیراهن‌های دوخته شده، شلوارک‌های پارچه‌ای و چندین پوشاک دیگر دادند.
زنان جزیره نشین هم با بلوزها و Dressهای مختلف، سینه‌ها و بالاتنه خود را می‌پوشاندند. به عنوان مثال، مبلغان مسیحی که به جزایری مانند هاوایی می‌رفتند، لباس‌های پوشیده برای زنان در نظر می‌گرفتند که موموس Muumuus نام داشتند. این در حالیست که مردان و زنان جزیره نشین، هزاران سال عادت به پوشش‌های بسیار بدن نما داشته و این پوشاک جدید با سنت‌های آنها سازگار نبود.

البته طولی نکشید تا بومی‌های اقیانوسیه از خلاقیت خود، برای نوآوری در پوشاک و ابداع لباس‌هایی ماندگار و آیکونیک استفاده کنند. مثلا زنان در جزایر پلی‌نزی با پارچه‌های مدرن اروپایی، لباس‌ها و دامن‌های بلندی را تولید می‌کردند که Sarongs و Pareos (سارونگز و پارِئُس) نامیده می‌شدند. این دو لباس امروزه هم در بسیاری از سواحل دنیا توسط زنان پوشیده می‌شود.
مردان هم شروع به پوشیدن پیراهن‌های یقه دار و آستین کوتاهی کردند که بعدها با نام Aloha Shirt معروف شد. این پوشاک مدرن و اروپایی، حالا با طراحی جزیره‌ای ترکیب شده و به پوشاکی بسیار آیکونیک تبدیل شدند.

این لباس‌های مدرن با چاپ‌های Floral یا گل دار، تصاویری از گیاهان بومی اقیانوسیه، پرندگان بهشتی و… طراحی می‌شدند. با گذشت زمان و ترند شدن این پوشاک جدید، میزان تقاضای اروپاییان برای این لباس‌ها سر به فلک کشید؛ حتی امروزه هم این پوشاک مشتری‌های زیادی دارد چون پیراهن‌های آلوها و دامن‌هایی مانند سارونگز، سمبلی از زیبایی‌های اقیانوسیه و مهم‌تر از همه، نشان دهنده این هستند که افراد به تعطیلات آمده‌اند.
درست است که اروپاییان و اعمالشان تا حد زیادی پوشاک سنتی اقیانوسیه را از بین برد، اما نوآوری جزیره نشینان و استعدادشان در هنر، موجب تولید پوشاکی شدند که دنیای غرب را به اقیانوس آورده و به عنوان یکی از آیکونیک‌ترین پوشاک در صنعت مد و فشن ثبت شوند.

پیراهن آلوها

 

پیراهن آلوها

پارئوس Pareos

 

پارئوس Pareos

سرپوش‌ها در پوشاک جزیره نشینان

به دلیل استفاده از مواد تخریب پذیر، اطلاعات زیادی از سرپوش‌های جزیره نشینان در دست نیست. اما چیزی که می‌دانیم، این است که این افراد مدل‌های به خصوصی برای مو نداشتند. زنان موهای خود را بلند نگه داشته و مردان ریش‌های خود را به طور مرتب می‌تراشیدند.
اما این تزئینات و سایر سرپوش‌ها بودند که بخشی مهم از پوشاک جزیره نشینان محسوب می‌شدند. برخی از این تزئینات شامل شانه‌های تراشیده شده از مواد مختلف مانند چوب و سنگ، پرهای پرندگان بومی و گل‌های زیبای اقیانوسیه می‌شدند. این اشیا در موهای زنان و مردان برای زیبایی و نشان دادن موقعیت‌های اجتماعی استفاده می‌شدند.

به عنوان مثال، در جزایر پلی‌نزی، کلاه‌هایی که از پَر ساخته می‌شدند، مخصوص حاکمان بوده و در فیلیپین، گل بر روی گوش‌های مردانی قرار می‌گرفت که به تازگی در نبردها شرکت کرده بودند. برای جلوگیری از آفتاب سوختگی هم کلاه‌های لبه داری از جنس الیافی مانند علف تولید می‌شدند.
در قرون ۱۴ تا ۱۶ میلادی که اسلام و مسیحیت راه خود را به اقیانوسیه پیدا کردند، سرپوش‌هایی مانند شال حجاب برای زنان و توربان برای مردان در این منطقه رایج شد. جزیره نشینان هم این سرپوش‌ها را با انواع سنگ‌ها و چاپ‌های مختلف زیبا سازی می‌کردند.

سرپوش دختر یک رئیس قبیله در ساموآ}

 

سرپوش دختر یک رئیس قبیله در ساموآ}

Body decorations یا تزئینات بدن در اقیانوسیه

منظور از عبارت Body Decorations یا تزئینات برای بدن چیست؟ اشاره شد که در اقیانوسیه، پوشاک افراد به خاطر گرمای زیاد، تا حد زیاد بدن نماست. اما تعداد کم لباس‌ها در میان جزیره نشینان این فرصت را فراهم می‌کرد که این افراد با استفاده از متُدهای دیگر، ظاهری زیبا برای خود بسازند.
در فرهنگ جزیره نشینی، پوست بدن انسان مانند بومی می‌ماند که می‌توان نقش‌ها و طرح‌های مختلفی را بر آن کشید؛ تزئینات بدن به صورت رنگ آمیزی، تتو، Scarification (ایجاد زخم بر بدن به منظور ایجاد یک طرح)و… انجام می‌شد. این تزئینات در جوامع جزیره نشین، از اهمیت اجتماعی، فرهنگی و دینی بالایی برخوردار بودند.

همانطور که غربی‌ها در مراسمی مانند عروسی، لباس‌های پارچه‌ای می‌پوشند، جزیره نشینان طرح‌های به خصوصی را بر پوست بدن خود می‌کشند که مخصوص چنین مراسمیست. با اینکه برخی از این نقش‌ها بر بدن موقتی هستند، تعداد زیادی از این نقوش و تزئینات تا ابد بر روی بدن افراد می‌مانند.
تتو کردن و پروسه‌ای به نام Scarification از معدود طرح‌هایی هستند که افراد تا آخر عمر به همراه دارند. حال، کاربرد این تزئینات در چیزهایی مانند مشخص کردن جایگاه اجتماعی، دفع نیروهای شر و صرفا زیبایی خلاصه می‌شوند.

به غیر از رنگ کردن بدن، تتو کردن و چیزهای دیگر، جزیره نشینان، بدن‌های خود را با اشیایی مانند سرپوش‌هایی مزین به پَر، سنگ‌های قیمتی، گل‌های مختلف، استخوان و صدف، انواع جواهرات مانند گردنبند، بازوبند و بسیاری دیگر زیبا می‌کردند.

زیروآلات یک مرد جزیره نشین

 

زیروآلات یک مرد جزیره نشین

نکته: گاهی اوقات میزان و تعداد این تزئینات به قدری زیاد بود که باعث شوکه شدن و ترسیدن غربی‌ها می‌شد. بنابراین، این افراد، آرایش‌ها و زیورآلات جزیره نشینان را نشانه‌ای از توحش آنها می‌دیدند. اما با گذشت زمان و کمی تحقیق، این طرز فکر از بین رفت. چون جزیره نشینان، این نوع ظاهر را سمبلی از تمدن، فرهنگ و رسوم خود می‌دانند و هیچ ارتباطی بین چنین تزئیناتی با توحش وجود ندارد.

اما مردم اقیانوسیه به چه دلایلی بدن‌های خود را با زخم‌ها، تتو و رنگ منقش میکردند؟ برای پاسخ این سوال باید به این سه متُد بپردازیم.

ایجاد زخم بر بدن

 در بسیاری از نقاط جهان که زندگی به صورت قبیله‌ای در جریان است، ایجاد زخم به عنوان نوعی آرایش، پدیده‌ای رایج به شمار می‌رود. در اقیانوسیه، زخم‌هایی بر بدن مردان و زنان ایجاد می‌شدند که پس از بهبودی آن، جای زخم‌ها به برآمدگی‌های کوچکی تبدیل می‌شدند که تا آخر عمر بر بدن افراد باقی میماند.
اما دلیل این کار چه بود؟ در اقیانوسیه، مرسوم بود که افراد برای اثبات شجاعت و جایگاهشان در جامعه این زخم‌ها را بر بدنشان ایجاد کنند. زنان از شروع سن بلوغ، این زخم‌ها را بر بدنشان ایجاد می‌کردند که خود را برای زایمان آماده و ثابت کنند که قادر به تحمل درد این کار هستند.
اروپاییان فکر می‌کردند که این کار نشان دهنده بربر بودن و توحش جزیره نشینان است؛ درحالی که خود جزیره نشینان، ایجاد زخم بر پوست را از استانداردهای زیبایی می‌دانسته و افرادی که زخم‌های زیادی داشتند را بسیار زیبا می‌دانستند. با ورود مسیحیت به اقیانوسیه، ایجاد زخم بر بدن ممنوع اعلام شد و از قرن ۱۶ به بعد، این رسم به ندرت انجام می‌شد.

زخم‌های بدن یک مرد در گینه نو

 

زخم‌های بدن یک مرد در گینه نو

رنگ کردن پوست بدن یا Body Paint

اگر در تمدن‌های دیگر، پوشاک مختلف، هرکدام برای اهداف دیپلماتیک، رسمی و… پوشیده می‌شدند، در اقیانوسیه، رنگ کردن پوست بدن به جای پوشیدن لباس‌های رسمی انجام می‌شد. طرح‌های مختلف بر بدن نشان دهنده جنسیت، سن، ثروت، موقعیت اجتماعی و چیزهای دیگر بودند.
این طرح‌ها اغلب معانی و اهداف اجتماعی و دیپلماتیک مانند تدفین مردگان، تبدیل کردن جوانان به اعضای اصلی قبایل، ازدواج، مذاکرات صلح آمیز برای پایان دادن به جنگ و انواع فستیوال‌ها داشتند.

رنگ‌ها هم هرکدام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بودند. به عنوان مثال، رنگ قرمز که از آهن اکسیده شده و مواد دیگر به دست می‌آمد، قدرت‌های جادویی داشت. مثلا شامن‌ها رنگ قرمز را بر روی پوست بیماران می‌کشیدند تا به بهبودی آن‌ها کمک کنند. با رواج یافتن پوشاک اروپایی در قرون ۱۹ به بعد، رنگ کردن بدن تنها در مراسم خاص انجام و از فعالیت‌های روزانه جزیره نشینان حذف شد.

اهالی گینه نو با پوست‌های رنگ شده

 

اهالی گینه نو با پوست‌های رنگ شده

تتو کردن

هنگامی که اروپاییان برای اولین بار اهالی جزایر پلی‌نزی را از نزدیک دیدند، گمان می‌کردند که این افراد لباس‌های توری و جذب بر تن دارند. اما با کمی دقت متوجه شدند که این جزیره نشین‌ها سرتاسر بدن خود را با تتو پوشانده‌اند. واژه انگیسی Tattoo در اصل از کلمه Tatau برگرفته شده که در جزیره تاهیتی، “تاتاو” به معنی “ایجاد کردن زخم” است.

تتو کردن از دیگر تزئینات بدن است که حتی امروزه هم در اقیانوسیه رایج است و هم زنان و هم مردان از آن بهره می‌برند. تتوها در جوامع جزیره نشین از اهمیت زیادی برخودار بود چون این نقش‌ها نشان دهنده جنسیت، ثروت و جایگاه اجتماعی بودند.
استادان این حرفه با فرو کردن استخوان‌های تیز، شانه‌های فلزی و دندانه دار و چندین وسیله دیگر در رنگ، پوست افراد را تتو می‌کردند که پروسه‌ای طولانی و نسبتا دردناکی بود.

تتو‌ها علاوه بر مشخصات فردی، خواص فراطبیعی هم داشته و از آن‌ها برای دفع نیروهای شر و نیرو بخشیدن به افراد استفاده می‌شد. در مناطقی مانند ساموآ هم تتو ضروری‌ترین چیز برای پیدا کردن همسر و اثبات مردانگی بود. اگر در ساموآ بر روی پایین تنه خود تتو نداشته باشید، برای شما همسری پیدا نخواهد شد.
پسران و دختران از سن بلوغ اولین تتوهای خود را دریافت و با بالا رفتن سنشان، تعداد این تتوها بیشتر می‌شد.

تتوهای یک مرد ساموآ

 

تتوهای یک مرد ساموآ

نکته: با وجود اینکه در پوشاک جزیره نشیان، آیتم‌ها و تزئینات زیادی وجود دارد، متخصصان تا به حال نمونه قاطعی از وجود کفش در این جزایر پیدا نکرده‌اند. جزیره نشینان به پا برهنگی عادت داشته و تنها قوزک‌های پای خود را با الیاف مختلف و زیروآلات تزئین می‌کردند.
پس از مواجهه این افراد با اروپاییان، صندل و کفش‌های مختلف راه خود را به پوشاک اقیانوسیه باز کردند.

نتیجه گیری

به نظر می‌رسد که گستردگی تمدن در اقیانوسیه پایان ندارد و همانطور که گفته شد، هزاران جزیره در این منطقه وجود دارد که هرکدام به نوبه خود خاص هستند و می‌توان درباره هرکدام از این جزایر و ساکنان آنها چندین مقاله نوشت. همچنین، با وجود اینکه جزیره نشینان پوشاک خود را از مواد تخریب‌پذیر می‌ساختند و بسیاری از آثار آنها نابود شده، آن میزان کمی که از این قبایل به جا مانده نشان می‌دهد که جزیره نشینان فرهنگ، پوشاک و تمدنی بسیار غنی داشتند.
امروزه، ردپای فشن اقیانوسیه در صنعت مد و فشن به راحتی دیده می‌شود. ما اکثریت پوشاک ساحلی و تابستانی، عطرهای بسیار خوش بو و زیور آلات بی همتا را مدیون تبحر جزیره نشینان و علاقه‌شان به زیبایی هستیم.

اما تاثیرات مردم اقیانوسیه تنها به فشن ختم نمیشود. این افراد دریانوردی و جهت یابی پیشرفته را به ما یاد دادند، فلسفه‌های بسیار زیبایی برای بهبود زندگی به ما ارائه دادند و بسیاری دیگر. افراد زیادی وجود دارند که سبک زندگی روحانی و طبیعت محور استرالیا و اقیانوسیه را در زندگی خود دنبال می‌کنند
زمانی فرهنگ، زبان و سبک زندگی در اقیانوسیه در خطر نابودی و فراموشی بود و با اینکه بخش‌های بسیار مهمی از آن برای همیشه از دست رفته‌اند، تلاش دانشمندان و مردم دلسوز جزیره نشین، هنوز هم این تمدن‌ها را زنده نگه داشته.

 

منابع:

Fashion, Costume, and cluture Sara and Tom Pendergast

Oceania: Art of Pacific islands in the Metropolitan museum of art Eric Kjelgren

www.christies.com

www.nationalgeographic.org

Share on facebook
Share on whatsapp
Share on twitter
Share on pinterest
Share on linkedin
Share on telegram
Share on email

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

جدیدترین محصولات سارک